בלבבי משכן אבנה - א

דער מענטש דארף פארשטיין וואס פונקטליך וויל ה' פון מיר

די ערשטע עבודה פון דעם מענטש איז צו מברר זיין פאר זיך וואס איז זיין תכלית אין לעבן.

מיר וועלן מקדים זיין א קורצע הקדמה: יעדער איד ווייסט די פשוטע זאך אז עס איז דא א באשעפער וואס האט באשאפן די וועלט, און איז אלעס מחיה, און מיר אויך.

השי"ת זאגט פארן איד וואס ער וויל פון אים. אבער דער שורש פון דעם פראבלעם איז, אז פארן מענטש איז נישט קלאר וואס השי"ת וויל פון אים, וואס פונקטליך מאנט און בעט השי"ת ער זאל טאן במשך פון זיין לעבן.

און טאמער וועט עמעצער פרעגן: רעדן מיר דען דא פון מענטשן וואס ווייסן נישט אז די תורה איז פון הימל, מיר האבן דאך שוין מקבל געווען די תורה וואס דארט ווערט געברענגט קלאר און דייטליך אז דער תכלית פון מענטש אין זיין לעבן איז אלע תרי"ג מצות?

אבער דער אמת איז, אז די וועלט ווערט אנגערופן עולם, פון לשון העלם - פארהוילן, און דא אויף דער וועלט איז דער בלבול (צומישקייט) זייער גרויס. און דאס איז אויך רצון ה', אז ווילאנג דער מענטש גלוסט נישט און הארוועט נישט צו קלאר מאכן פונקטליך וואס ה' וויל פון מיר דוקא, וועט מען עס נישט וויסן. און דער לעבן אן צו זוכן איז אזוי צוטומלט, פארשטעלט און פארהוילן, און אן צו זוכן זייער שטארק, האט מען נישט ארויס די קלארקייט ווי אזוי צו דינען השי"ת.

אודאי ווייסט יעדער מענטש אז ער דארף מקיים זיין די מצות, אבער עבודת ה' איז נישט נאר מקיים זיין מצות, יעדע מצוה עקסטער פאר זיך ווען עס קומט אים אונטער, נאר די תרי"ג מצות דארף דער מענטש מקיים אין א פארעם פון א בנין. אז די מצות זאלן אויפבויען דעם מענטש ווי עס דארף צו זיין. און אויף דעם דארף מען א קלארע וועג ווי אזוי דער קיום המצות זאל געטאן ווערן אין א פארעם פון א בנין. און ער דארף וויסן וואס איז די ערשטע זאך ביים בויען דעם בנין, און וואס איז דער המשך, און וואס איז דער תכלית פון דעם קיום פון אלע מצוות. דאס מיינט צו זאגן, פארן מענטש זאל זיין קלאר ווי אזוי די מצות וועלן בויען א געזונטן פנימיות אין זיין נפש, ער זאל באקומען א ריכטיגן אנקוק אויפן תכלית!

תרי"ג מצות איז טאקע געגעבן פארן מענטשן, אבער פארן מענטש דארף זיין קלאר מיט וועלכע מצוה זאל ער אנהייבן (פארשטייט זיך אז עס איז דא טאגטעגליכע מצות וואס וועגן דעם רעדן מיר נישט), אהבת ה', יראת ה', דביקות בה' וכו', אסאך מצות, וואס מיר מוזן מאכן א סדר מיט דעם. דער נישט מסדר זיין פונקטליך, דאס איז גורם צו זיין פארנעפלט, פארשטעלט און פארהוילן. און ווען עס אז נישט קלאר, איז שווער צו דערגרייכן דעם תכלית פון די מצות.

ב

קלאר מאכן דעם אמת'ן וועג

צום ערשטן, פאר מיר גייען צו מברר זיין די ענינים, דארף מען האבן א שטארקן רצון צו וועלן מברר זיין, מען דארף קוקן אויפן לעבן מיט א ריכטיגן בליק, צו פארשטיין וואס איז אונזער פלאץ (מעמד) אויף דער וועלט, און אז אונזער גאנצער לעבן איז נאר כדי צו דינען השי"ת. און אונזער פליכט און אונזער זכות איז צו קלאר מאכן די אלע ענינים ווי צו לעבן א ריכטיגן לעבן.

מיר דארפן פארשטיין און פיהלן אז דער פלאץ פון רוה און עונג איז שייך צו יענע וועלט אין גן עדן עולם הבא וכדו', אבער דעת תכלית אין די וועלט איז אים צו דינען, און מיר דארפן קלאר ווערן וואס איז די אויסגעטרטענע וועג צוצקומען צו דעם תכלית.

די זאכן וועלכע מיר וועלן יעצט דא רעדן און דורכשמיעסן, איז נישט שיינע רעיונות, געדאנקען און איינפאלן וכדומה, נאר א דרך החיים, א לעבנס וועג (פשוטו כמשמעו) א וועג ווי אזוי ריכטיג צו לעבן דא א לעבן וואס ברענגט די ריכטיגע תכלית. מיר וועלן זיך משתדל זיין צו מברר זיין די ענינים פון די גרינגערע ביז די שווערערע, טרעפל ביי טרעפל, עס זאל זיין א קלארער לייטער, עס זאל אויסזען אין אונזערע אויגן א קלארע וועג ווי אים צו דינען.

ג

פון וואו הייבט מען אן

אויב מיר וועלן אנהייבן פרעגן מענטשן, וואס זעט אים אויס די ערטשע השקפה, אין וועלכן ענין איז כדאי און איז ריכטיג אנהייבן עבודת ה', וואס איז די ערשטע נקודה וואס זעט עס אויס לויט זיין יעצטיגן מצב? איינער וועט ענטפערן אז ער האט א שוואכקייט אין התמדת התורה, און לויט זיין מיינונג דאס איז די ערשטע נקודה וואס ער דארף אנהייבן און הארעווען צו פארעכטן. א צווייטער וועט ענטפערן אז לויט זיין מיינונג איז די נקודה וואס דארף וויכטיג א תיקון, איז "לשון הרע". ער פילט אז ער איז נישט נזהר ווי עס דארף צו זיין אין היטן די מויל, דא און דארט פאלט ער דורך מיט זאכן וואס מען טאר נישט רעדן. דער דריטער וועט ענטפערן, לויט זיין מיינונג, איז די וויכטיגסטע זיך אפגעבן מיט "שלום בית", דאס מוז זיך שנעל ענדערן, ער האט נישט גענוג געדולד צו זיינע בני בית, וכו' וכו'. וועסטו טרעפן אסאך סארטן תשובות פון מענטשן. און אויב אזוי, דארף מען יעדן ענטפערן א ריכטיגע פרטית'דיגע ענטפער לפי זיין מצב.

אבער דער אמת איז נישט אזוי, עס איז דא איין (יסודות'דיגע) נקודה וואס איז פאסיג פאר יעדן מענטש כמעט, בלי יוצא מן הכלל.

ד

 א איד האט א תפקיד יעדן רגע פון לעבן

יעדער איינער פון אונז איז געשיקט געווארן פון גן-עדן, און ווער ס'האט נישט זוכה געווען איז געשיקט געווארן דא ליידער פון גהנום, אבער די צד השווה פאר אונז אלעמען, אז מיר אלע זענען צוריק דא צו דינען השי"ת.

וואס איז די סיבה וואס וועגן דעם פונקט בין איך נאכאמאל דא אראפגעקומען אין עוה"ז? עס איז דא מענטשן וואס האבן געלערנט און געליינט אין ספרים הקדושים און געזען ווי עס ווערט געברענגט, אז יעדער מענטש איז צוריק געקומען דא צו מתקן זיין כאטש 1 זינד, און ביי די זינד איז זיין עיקר נסיון, און דאס איז בעיקר זיין תיקון.

אבער אין דער אמת'ן איז די עבודה פון מענטש, אפילו ער איז געשיקט געווארן צו מתקן זיין א ספעציעלע זינד וכדו', הייבט זיך נישט אן זיין עבודה ביי דעם תיקון פון די ספעציעלע זינד, נאר אסאך פריער פון דעם. (לכל כלל יש יוצא מן הכלל וד"ל). תיקון איז שייך ווען עס איז דא א הויז, און עפעס ווערט קאליע א וואנט א טיר א פענסטער וכד', דאן דארף דער זאך א תיקון. אבער ווען עס איז נאכנישטא קיין הויז, דארף מען נישט, און קען מען נישט גארנישט מתקן זיין, ערשט דארף מען א הויז און נאכדעם וועט מען זען וואס מען דארף פארעכטן.

אזוי די זעלבע איז מיט די עבודה פון מענטש אויף די וועלט, אפילו ער איז אראפ געקומען נאר צו מתקן זיין איין זינד, דאס הייסט נאך נישט אז מיט דעם הייבט זיך אן און מיט דעם ענדיגט זיך זיין עבודה. נאר יעדער מענטש דארף זיך אויפבויען אין זיין נפש א אמת'דיגער בנין פון עבודת ה', און נאכדעם וואס ער האט א ריכטיגער בנין, איז זיין עיקר עבודה מתקן זיין די זינד וואס וועגן דעם איז ער ווידער אראפגעקומען אין עוה"ז. אבער קודם מוז זיין א ריכטיגער בנין א געגאסענעם בנין פון עבודת ה', וואס איז קלאר און גאנץ.

אמאל מאכט זיך א מענטש וואס ער האט פוגם געווען בגילגול הקודם, און איז עס מתקן אין א פאר מינוט. איז די אנדערע מינוטן, טעג שעה'ן פון זיין לעבן אומזיסט? ניין און ניין! נאר עס זאל אונז קלאר ווערן אז א מענטש דארף זיך בויען זיין נפש פון אנהייב ביזן סוף, און צודעם דארף ער לייגן א ספעציעלע דגש אויף די זינד וואס ער איז וועגן דעם נאכאמאל דא אויף די וועלט. קומט אויס אז די עבודה וועגן יענע זינד איז נישט דער עיקר עבודה אגאנצע צייט, נאר עס איז דא א כללית'דיגע סיבה פאר אלע נבראים פארוואס זיי זענען אראפגעקומען דא אין עוה"ז.

ערשטנס דארף מען וויסן וואס איז טאקע די סיבה?! און ווען די סיבה וועט זיין קלאר דארף די סיבה שטיין פאר דיינע אויגן אין דיין מוח יעדע רגע און יעדע שעה. וויבאלד יעדע מינוט וואס דו לעבסט האט א געוויסע סיבה, ממילא דארף די סיבה דיר לערנען כסדר. און לעבן מיט די סיבה טאגטעגלאך, און ממש יעדן מינוט ווי עס שטייט 'לרגעים תבחננו'. קומט אויס אז די ידיעה פון די סיבה איז נישט סתם א ידיעה, נאר דיין אויפירונג א גאנצן לעבן דארף שטימען מיט אט די סיבה. און דערפאר דארפסטו יעדע מינוט ממש צופאסטן צו די סיבה דיינע מחשבות און געפיהלן, און דיינע מעשים פון יעדע מינוט זאלן האבן א קשר צו די סיבה.

און ווען דער מענטש וועהט וויסן די סיבה פון זיין לעבן, וועט ער אויך פארשטיין אז דער פרטית'דיגער תיקון איז א חלק פון די וויכטיגע סיבה הכללית וואס וועגן דעם איז ער דא אויף די וועלט.

ה

א משל צו דעם ענין

לאמיר פארשטיין מיט א משל: א סטאלער נעמט זיין זעג אין איין האנט, און א שטיק האלץ אין די צווייטע האנט, און ער הייבט אן צו זעגן, אויב בשעת ער זעגט איז זיין קאפ פארזונקען אין אנדערע ענינים, און זיין מחשבה און מוח איז נישט ביי די ארבעט, קען זייער גרינג זיין אז עס וועט נישט געשניטן ווערן ריכטיג, אדער די האלץ וועט אראפפאלן, אדער ח"ו ער קען זיך צושניידן זיין האנט. און דאס איז דערפאר אז אפי' ווען ער האט געוואלט גיין זעגן איז אים טאקע געווען קלאר וואס ער דארף זעגן, אבער אינמיטן זעגן איז ער פארקראכן מיט זיינע מחשבות אין א אנדער ענין.

די זעלבע איז דער נמשל: חז"ל זאגן אז א דיין זאל זען כאלו א שארפער שווערד שטייט ביי זיינע פיס, און ר' ישראל סלנט זצ"ל זאגט, אז יעדער מענטש איז א דיין פאר זיך, און די עבודה פון מענטש איז ממש פונקט ווי דער סטאלער, אז אויב עס איז דא היסח הדעת פון די סיבה און תכלית פון דעם לעבן, איז א מענטש אין א סכנה יעדע מינוט. און דערפאר ווען א מענטש איז זיך מברר די סיבה פון זיין תכלית אין לעבן, דארף ער טראכטן טאג טעגליך וועגן דעם, יעדן שעה און יעדן מינוט. די ידיעה פון דעם תכלית פון לעבן איז נישט עפעס א ידיעה וואס א מענטש הערט אמאל, שרייבט עס אראפ, לייגט עס אוועק באהאלטן אין זיינע אוצרות, און פון פסח ביז פסח שאקלט ער עס אפ פון שטויב. נאר די ידיעה דארף זיין דער אטעם פון זיין לעבן יעדע מינוט, א ידיעה וואס אלע חושים לעבן עס, און דער גאנצער מהות שטימט דערמיט.

ו

 א מענטש זאל זיין באהאפטן צו די ידיעה וועגן זיין תכלית

וואס איז באמת דער תכלית פון מענטש אין דער וועלט? דער תכלית איז באוואוסט און נישט באוואוסט, אביסל געהערט אביסל געליינט וכו' וכו', אבער אין אמת'ן איז עס כאילו ער ווייס נישט, ווייל טאמער וואלט ער געוואוסט מיטן גאנצן קלארקייט, און געוואלט וויסן די גאנצע קלארקייט פון דער זאך, וואלט ער געווארן צוגעקלעפט צו דעם, און דער גאנצער לעבן וואלט אנדערש געווען.

אויב דער מענטש וואלט געגעבן דעם גאנצן וואגשאל פון זיין נפש, מיט די גאנצע ערנסטקייט, צו די ידיעה, און דער מדת האמת וואלט אין אים געברענט, וואלט ער גענומען א פאפיר מיט א פען, און זיך אפגעשריבן דער תכלית פון לעבן, און דער פאפיר וואלט ער געלייגט אין זיין קעשענע, און איינמאל א ¼ שעה בערך, וואלט ער עס ארויסענומען פון זיין טאש, צו זיך דערמענען אז ער זאל עס נישט פארגעסן, נאר לעבן יעדן מינוט מיט דעם דאזיגן תכלית.

ז

 וואס הייסט א גאנצער מענטש

און וואס איז שוין באמת דער תכלית פון לעבן? דער 'מסילת ישרים' שרייבט 'אז דער אמת'ר שלימות איז נאר צו זיין דבוק אין השי"ת'. ווי דוד המלך ע"ה זאגט ואני קרבת אלקים לי טוב וכו', דאס מיינט צו זאגן, אויב א מענטש וויל וויסן וואס איז א אדם השלם, און וואס האט דוד המלך פארשטאנען אז עס הייסט גוט, און אויב פאר אים איז עס גוט, איז עס פאר יעדן איינציגן פון אונז אויך גוט. ואני, פאר מיר, איז נאר גוט קרבת ה', נאנטקייט צו דעם אויבערשטן.

קיינער איז נישט אינטרעסירט אין א צובראכן טיש אדער א צובראכן בענקל, קיינער איז נישט אינטרעסירט צו שלאפן אויף א צובראכן בעט, ק"ו בן בנו של ק"ו אז קיין מענטש וויל נישט זיין א צובראכענער מענטש, נאר א אדם השלם (יש בחינה של לב נשבר ואכמ"ל).

וואס מיינט א גאנצער איד? וואס פעלט אים נישט קיין הענט אדער א פוס? דאס איז א דרויסנדיגע שלימות, א גופנית'דיגע שלימות, אבער דער אמת'ר שלימות דער נפשית'דיגער שלימות דער פנימית'דיגער שלימות, איז א גענצליכע נאנטקייט צו השי"ת. ווי דער רמח"ל זאגט, אז דער אמת'ער שלימות פון יעדן יחיד און יחיד אן יוצא מן הכלל איז דער דביקות אין השי"ת, זיך צו באהעפטן צו השי"ת. און ווי עס שטייט דארט ווייטער, אז אויסער דעם תכלית, אלעס וואס מענטשן מיינען אז עס איז גוט, איז א נארישקייט, פאלש און א טעות.

דאס אלעס וואס א מענטש האט באמת אין זיין גאנצן לעבן קירבת ה' און דביקות בה'.

דער גאנצער מהות פון איד איז צו זיין נאנט און דבוק באהאפטן צו ה', און נישט נאר אין עוה"ב איז דער תכלית צו זיין איינס מיט אים כביכול, נאר אויך דא אין עולם הזה איז די ארבעט און תכלית פון דעם מענטש, צו זיין באהאפטן צו השי"ת. יעדע מינוט וואס אמענטש איז נישט דבוק אין השי"ת, אין די מינוט איז ער נישט א שלימות פון א מענטש, עס פעלט אים דער אמת'ר שלימות, וואס דאס איז דביקות בו ית'.

ח

חזר'ן יעדן פערטל שעה

א אמת'ר מענטש וואס הערט די זאכן, און דאס זיך גענומען צום הארצן, דארף ער נעמען די ווערטער פון רמח"ל, שרייבן אויף א פאפיר, לייגן אין זיין טאש, און איינמאל אין ¼ שעה (כדאי די דאזיגע ווערטער זאלן זיין פאר זיינע אויגן יעדע צייט ממש) און זיך גוט מתבונן זיין דערין, און געדענקט זיך צו דערמאנען נאכאמל אן נאכאמאל וואס איז די סיבה וואס וועגן דעם לעב איך דא?!! וואס איז דער תכלית פון מיין לעבן?!! "דביקות באהעפטן זיך אין השי"ת" ! ער ליינט עס נאכאמאל און נאכאמאל, ביז די ווערטער וועלן שטיין פאר זיינע אויגן אן צו דארפן אריינקוקן אין פאפיר, נאר עס וועט שוין זיין איינגעווארצלט א הכרה אין זיין נפש, א קלארקייט אין דעם תכלית פון לעבן, און שטענדיק זוכן ווי דאס צו אויספירן.

ט

 מצוות מיינט צותא, צוזאמען מיט השי"ת

וויפל מאל אין טאג וואס א מענטש געדענקט זיין תכלית, דאס איז די שעה'ן וואס ער לעבט באמת. (אויסער די צייט פון עסק התורה ווי עס וועט ווערן שפעטער געברענגט בעז"ה) די איבעריגע צייט וואס ער איז עוסק אין אנדערע זאכן, אן געדענקען השי"ת, איז עס געגליכן ווי טויט, און אמענטש דארף אזוי ווי תחית המתים פונדאסניי יעדע שעה און יעדע מינוט, זיך דערמאנען פארוואס לעב איך, און וואס איז מיין תכלית. אויך ווען מען איז מקיים די מצות איז מלשון צוותא, ווי עס שטייט אין די ספרים, ווייל דער תכלית פון די מצות איז צו זיין צוזאמען מיט השי"ת (צוות לבורא) צו זיין נאנט און באהאפטן. און אן דעם, פעלט דער עיקר פנימיות און מהות פון די מצוה. און עס איז ווי א גוף אן א נשמה.

"קוב"ה ואורייתא וישראל חד הוא". דאס מיינט צו זאגן, די תורה איר לערנען, איר מקיים זיין, דארף זיין אין א מהלך (וועג) פון "חד", "איינס". אין א מהלך וואס א איד איז דבוק אין תורה און אין בורא, און דאס איז דער תכלית דביקות בתורה ובהקב"ה.

י

וועלן זיין צוגעבונדן צו השי"ת מיט אלע סטורנעס פון הארץ

"קרבת אלקים לי טוב" דאס איז נישט עפעס א גוט ווארט, עפעס א שיינער ענין. נאר עס איז דער מציאות פון לעבן, דאס איז נישט עפעס א ענין וואס איז שייך נאר פאר א יום טוב, פסח, שבועות, אדער סוכות. נאר דאס איז א ענין פון יעדע מינוט און מינוט פון די לעבנס טעג פון א מענטש ממש, שס"ה טעג אין יאר כ"ד שעות אין טאג. (די וואס זענען זוכה צו זיין דבוק אפילו אין שלאף) און 60 מינוט אין א שעה.

דאס איז דער גאנצער מציאות פון מענטש, צו זיין נאנט און באהאפטן, קרבת אלקים - נאר דאס איז גוט, אבער נאר דאס. און אודאי כדי צו קענען לעבן אין אזא וועג, דארף מען א קלארקייט ווי אזוי קומט מען טאקע אן צו זיין דבוק אין ה' יעדע מינוט ממש. אבער נאך פאר מיר ווילן ערקלערן די וועג צו דעם, דארף נאכאמאל דעם מענטש זיין קלאר מיט א גענצליכע קלארקייט, וואס לאזט נישט איבער קיין שום ספק, וואס איז זיין תכלית פון לעבן עס זאל אים זיין קלאר אז דער תכלית פון לעבן, איז צו זיין נאנט און דבוק באהאפטן צו השי"ת יעדע מינוט ממש, א אינווייניגסטע צוגעבונדנקייט מיט אלע אדערן, און רמח אברים, און אלע חלקים פון זיין נפש ממש. פאר מיר הייבן אן צו זוכן און ערקלערן דעם וועג צו דעם, מוז מען ערשטנ'ס א קלארע החלטה וואספארא וועג ווילן מיר זוכן, וואו ווילן מיר די וועג זאל אונז ברענגען. דערפאר איז זייער פארשטענדליך אז מען דארף זיין קלאר מיט זיך בתכלית, אז דער וועג וואס מיר זוכן איז קרבת אלקים, דאס איז די נקודה וואס יעדער איינער פון אונז דארף זיך קלאר מאכן אין הארץ, ביז ער וועט שפירן אין נפש ממש אז די נקודה פון דעם תכלית פון לעבן, איז ביי אים קלאר אן קיין שום ספק.

און ווען א מענטש הייבט אן צו טראכטן וועגן דעם ענין פון תכלית פון "קרבת ה' לי טוב", זעט זיך אויס אין זיין מחשבה, אז כדי צו זיין דבוק און באהאפטן אין השי"ת, דארף מען זיין אפגעשיידט (פרוש) אזוי ווי משה רבנו ע"ה, און זיך אפהאקן פון אלע עניני עולם הזה א גענצליכע אפשיידונג. אבער די מחשבה איז פון יצה"ר וואס ער וויל דערווייטערן דעם מענטש פון דעם אמת און פון השי"ת, און דערפאר פראבירט ער צו פארשטעלן קרבת ה' אין שווארצע פארבן, און איינרעדן כאילו דאס איז נאר א וועג פאר יחידי סגולה, אבער א מענטש אזוי ווי אים איז בכלל נישט דא וועגן וואס צו רעדן פון דעם.

אבער באמת האט דער רמח"ל בפירוש געשריבן פארקערט, אין מסילת ישרים האט ער מייסד געווען דעם ספר לויט די ברייתא פון ר' פנחס בן יאיר, וואס הייבט זיך אן פון די נידריגסטע דרגה, תורה מביא לידי זהירות וכו' - ביז רוח הקודש און תחית המתים, און אין סוף פון זיין ספר, נאכדעם וואס ער לערנט דעם מענטש ביז די דערהויבנסטע מדרגות, שרייבט ער בזה הלשון "און דו מיין טייערער ליינער, דו ווייסט דאך אזוי ווי איך אז איך האב נישט אלעס געקענט אראפשרייבן אלע חוקי החסידות וכו' און עס איז פשוט צו פארשטיין ווייל יעדער מענטש לויט די פאך וואס ער האט אין די האנט און לויט די זאכן וואס ער איז באשעפטיגט יעדער לויט זיין אופן דארף זיין גלייכע הדרכה, ווייל דער דרך פון חסידות וואס פאסט פאר איינעם וואס זיצט און לערנט, איז נישט די זעלבע דרך חסידות פון איינעם וואס פארדינגט זיך צו ארבעטן ביי א בעל הבית, און נישט דאס איז דרך החסידות וואס איז פאסיג פאר איינעם וואס ארבעט אין מסחר, און אזוי ווייטער מיט אלע פרטים יעדער איינער ביי וואס ער האלט, האט זיך זיינע וועגן אין מדת החסידות, נישט ווייל די חסידות ענדערט זיך, ווייל דאס איז פאסיג פאר יעדן אידיש קינד, וויבאלד דאס איז אלעס נאר צוטאן עפעס וואס ברענגט א נחת רוח פארן באשעפער, אבער וויבאלד די באשעפטיגונגען זענען אנדערש, מוז זיין אז די מיטלען וואס ברענגען צום תכלית איז ביי יעדן אנדערש, יעדער לויט זיין מצב. אזוי אז עס קען אויסקומען אז א מענטש זאל זיין א געהויבענער איד א חסיד גמור וואס ער איז א פשוט'ער בעל מלאכה (דאס מיינט אז נישט ווייל ער פוילט זיך צו זיצן און לערנען ארבעט ער, און פארשטייט זיך אז דאס ריכטיג צו מעסטן דארף מען א רוהיגן שיקול דעת פון א צדיק, כדי ער זאל נישט זיין חלילה אין כלל פון די עוזבי התורה) און דער פשוטער בעל מלאכה איז אזוי חשוב ווי איינער וואס הערט נישט אויף צו לערנען."

פארשטייען מיר פון זיינע ווערטער, אז איינער קען זיין א חסיד דבוק אין השי"ת ביז אנצוקומען צו רוח הקודש און תחיית המתים, און עס איז גאר קיין נפקא מינה מיט וואס ער באשעפטיגט זיך, צו תורה אדער מלאכה, דאס אלעס איז נאר אויב זיינע אלע מעשים זענען לשם שמים אויף א אמת, און ער איז עוסק אין תורה לויט זיינע כחות און זיין צייט, און זיין גאנצן ארבעטן אויף פרנסה איז נאר א "מוז", און דאס איז אויך נאר לשם שמים. יעדן פאלס האבן מיר געלערנט אז יעדער מענטש קען זיין דבוק באהאפטן צו השי"ת, און נישט מען זאל טראכטן אז עס איז נאר פאר יחידים וואס זענען אינגאנצן אפגעשיידט פון אלע וועלטליכע זאכן.

לערנען מיר אויב אזוי ארויס, אז א מענטש מוז זיין קלאר ביי זיך, דורך און דורך אז דער תכלית פון לעבן איז קרבת ה', און נאכדעם זאל ער זיין אויך זיכער אז אלעס וואס מיר האבן יעצט געלערנט, מיינט מען טאקע אים אליין, און ער איז טאקע מסוגל צו דעם אודאי בלי שום ספק.

יא

א משל צו דעם ענין

פאר מיר האבן קלאר געמאכט וואס איז דער מענטש מחויב דערגרייכן אין תכלית פון זיין לעבן, האבן מיר מקדים געווען אז אין די מינוט וואס איז קלאר ערקלערט געווארן וואס זיין חוב און תכלית איז, ליגט אויף אים עס צו געדענקען במשך דעם גאנצן טאג. און זיך אויפשרייבן פאר זיך דעם תכלית, און איינמאל אין א ¼ שעה בערך ארויסנעמען פון זיין טאש און עס ליינען, כדי עס זאל שטיין פאר זיינע אויגן אלע זיינע טעג. און יעצט אז עס איז אונז שוין קלאר און זיכער אז דער תכלית איז קרבת ה' דביקות בה', זאל ער אויפשרייבן אויף א שטיקל פאפיר: מיין תכלית איז צו זיין נאנט צו השי"ת. און פראבירן צוטראכטן פון דעם, און געדענקען א גאנצן טאג כנ"ל.

די ידיעה איז נישט עפעס א שיינע ידיעה, נאר א ידיעה פון חיות פון מענטש, דאס איז זיין לעבן. ווי למשל, א מענטש קריכט ארויף א בוים און זעצט זיך אויף איינע פון די צווייגן, פלוצלונג צוברעכט זיך דער צווייג און פאלט אראפ, און דער מענטש כאפט זיך גלייך אן אין דעם שטאם פון בוים, און דער מענטש שפירט אז ער מוז זיך זייער שטארק אנכאפן א גאנצע צייט אין שטאם, אויב נישט קען אראפפאלן פון דער הויך פון בוים און שטארבן ח"ו, קומט אויס אז די ידיעה אז ער מוז זיך אנכאפן אין בוים איז נישט סתם א ידיעה, נאר דער מענטש שפירט און פארשטייט אז די ידיעה אז ער דארף זיך אנכאפן, אין דעם איז תלוי זיין גאנצער חיות, און אויב ער וועט א מינוט פארגעסן דערפון וועט ער נאכלאזן דעם אנכאפן זיך, און עס וועט זיין מסוכן זיין לעבן.

יב

דער נמשל

די זעלבע איז דער נמשל, א מענטש מוז פארשטיין אז זיין גאנצן חיות איז אפהענגיג אין דעם, אז אנקעגן זיינע אויגן זאל שטיין פאר אים די זאך אז דער תכלית פון זיין לעבן איז צו זיין דבוק לבורא עולם, און נישט סתם אזוי וויסן, נאר שפירן און פארשטיין אז זיין גאנצן לעבן ווענדעט זיך אין דעם. און טאמער פארגעסט ער, איז ער אין א סכנה. נאך פאר ער ווייס וואס איז די וועגן צו צוקומען צו דביקות ה' און קרבת ה', מוז קודם זיין קלאר אז דאס מוז זיין זיין גאנצער חיות, און זיין לעבן ווענט זיך אין דעם, אז דער תכלית איז קירבת ודביקות ה'.

יג

דער עיקר טעם און חיות אין לעבן איז קרבת ה'

"עץ חיים" ווערט עס אנגערופן (אזוי שרייבט דער רמח"ל) אזוי ווי עס שטייט 'ואתם הדבקים בה' אלקיכם חיים כולכם היום'. דער מציאות פון לעבן איז: ואתם הדבקים בה' וגו', דאס הייסט גילעבט, ווען א מענטש איז נישט צוגעבונדן צו זיין באשעפער, אויף א ענדליכע בחינה מיינען חז"ל: "רשעים בחייהם קרויים מתים". און דאס איז ווייל אפילו זיי האבן א דרויסנדיגע חיות, זייער גוף לעבט, אבער עס פעלט זיי דער עיקר חיות פון א איד וואס דאס איז דביקות בה'. און וויבאלד עס פעלט זיי דעם דביקות אין ה', זענען זיי אין א גדר פון מתים. ווען עס איז דא דער 'הדבקים בה'', איז דא 'חיים', און ווען דער אתם הדבקים איז נישטא, איז דער לעבן אויך נישט קיין לעבן.

יד

אן דעם איז אלעס פאלש

לאמיר זיך גוט מתבונן זיין אין דעם, און אריינברענגען, אריינווארצלען, טיף, טיף, אין אונזער הארץ, אז אונז זענען עוסק יעצט אין דעם גאנצן מהות פון מענטש און זיין גאנצער תכלית, וואס איז איין זאך: ואתם הדבקים בה' אלקיכם חיים כולכם היום. און דאס איז זיין גאנצער מהות. ווי דער רמח"ל זאגט "ואני קרבת אלקים לי טוב" און אויסער דעם, אלעס וואס מענטשן מיינען און רעכענען פאר גוטס, איז הבל און פאלש און א טעות. לאמיר זיך דאס איינחזר'ן אז עס איז באמת נישטא קיין אנדער זאך אין לעבן ווי קרבת ה' און דביקות בה'. און די גאנצע תרי"ג מצות איז נאר א עצה א וועג אנצוקומען צו דעם תכלית. אודאי דארף מען נאך לערנען ווי אזוי אריינצוברענגען די זאכן אז די הארץ זאל עס וועלן, פונדעסוועגן וועלן מיר קודם קלאר מאכן אין אונזער שכל א פעסטע קלארקייט אז דאס איז אונזער גאנצער תכלית פון לעבן, צוקומען צו קרבת ה' און דביקות בה', און אויסער דעם איז אלעס נישט און נישט. און אלע מעשים פון דעם מענטש סיי גשמיות'דיגע סיי רוחניות'דיגע, זענען נאר א כלי, א מיטל, דערנענטערן דעם מענטש צו זיין צוגעבונדן און באהאפטן צו השי"ת, און דער שטארקסטער כלי און מיטל דערצו איז די תוה"ק.

טו

אנטוויקלען אין זיך א שטארקן חשק עס צו דערגרייכן

קומט אויס פון די אלע אויבנדערמאנטע דיבורים, אז דער מענטש מוז זיך איינקויפן א שטארקע שטרעבונג צו זיין צוגעבונדן צו השי"ת יעדע מינוט און מינוט אין זיין לעבן, און ער זאל עס וועלן אויף א אמת.

און דאן ווען דער מענטש האט א קלארע שטרעבונג צו דעם, ערשט דאן קען א מענטש אנהייבן זוכן די וועג ווי אזוי קומט מען אן צו אזא סארט לעבן צו זיין צוגעבונדן צו השי"ת יעדע מינוט און מינוט ממש. אבער עס מוז זיין אז דער מענטש זאל האבן אזא קלארע שטארקע הכרה אז דאס איז זיין תפקיד אין לעבן, און א מורא'דיגע שטארקע שטרעבונג דאס צו דערגרייכן.

וואס שטארקער זיין שאיפה וועט זיין צו לעבן מיט דביקות בה' יעדע מינוט, אלס מער וועט ער האבן דעם כח און עס וועט אים זיין גרינגער צו הארווען אויף דעם, און צו פאטרייבן אלע שטערונגען וואס לאזן נישט דעם מענטש אנקומען צו דעם צו זיין באהאפטן צו השי"ת. און אויך פארקערט, ווי שוואכער די שטרעבונג איז צו דעם, קען יעדע קליינע שטערונג פארמיידן דעם מענטש צו משיג זיין דעם זיסן ליכטיגן טעם פון דביקות בהשי"ת.

טז

תרי"ג מצוות זענען נאר עצות, צו וואס?

עס איז דא א באוואוסטער ווערטל, אז "פון רוב בוימער זעט מען נישט דעם וואלד". און יעדע זאך אין די בריאה איז געמאכט געווארן צו רוחניות'דיגע באדערפענישן, אונז וועלן ניצן דעם ווארט פאר אונזער ענין, צו פארשטיין און ערקלערן, וואס מיינט א לעבן פון דביקות.

עס איז דא תרי"ג מצות, און דער עיקר איז ת"ת, ווי עס שטייט "תלמוד תורה כנגד כולם", און די תרי"ג מצות זענען נאר ווארצלען, די פרטים פון יעדע מצוה איז זייער פיל. און עס איז באוואוסט אז דער זה"ק זאגט אז די מצוות זענען תרי"ג עצות. עצות צו וואס? וועגן וואס? עצות ווי אזוי אנצוקומען צו זיך באהעפטן צו השי"ת.

דאס מיינט צו זאגן, אז דער גאנצער מהות פון די מצות איז נישט א זאך פאר זיך אליין, נאר א מפה א מראה מקום ווי אזוי צוצוקומען צו דביקות. אויב אזוי איז יעדע מצוה צאמגעשטעלט פון 2 חלקים. א) חלק המעשה אדער דיבור וכדו'. ב) און צודערצו דער חלק וואס איז דער תכלית פון די מצוה, צו ברענגען דעם מענטשן נענטער צו השי"ת. קומט אויס אויב אזוי, אז מצד דעם חלק פון די מעשה פון די מצות, איז עס זייער פיל, און דאס זענען ווי דער משל פון די פיל בוימער אין וואלד, (דרך אגב עץ און עצה האט איין שורש, און עס איז זייער אטיפער ענין ואכמ"ל) אבער מצד די פנימיות פון די זאך, מצד דעם תכלית פון די זאך, האבן אלע מצות איין כוונה, איין תכלית, קירבת ה' און דביקות בה'.

יז

א פארווייטיגטע שאלה

לאמיר זיך מתבונן זיין אין איין מצוה: עטיפת טלית. א מענטש שטייט אויף אינדערפרי, גייט אין שוהל, נעמט זיך ארום מיטן טלית, ער איז דאם יעצט מקיים א מצות עשה דאורייתא. וואספארא מחשבה האט דער מענטש בשעת די מצוה? אינדער אמת'ן איז די ערשטע שאלה נישט וואס ער טראכט, נאר צו ער טראכט בכלל, אדער אפשר טוט ער עס אן קיין שום מחשבה. (א טיפע מחשבה וועגן די מצוה, מען מיינט נישט א מחשבה פון די מעשה אליין, דאס איז דאך זיכער דא) לאמיר רעדן וועגן איינעם וואס טראכט יא, יעצט לאמיר זיך מתבונן זיין וואס טראכט ער בשעת'ן ארומנעמען זיך מיטן טלית. איז זיין מחשבה אריכטיגע? לכאורה דארף זיין מחשבה זיין אזוי: אזוי ווי א מצוה דארף האבן כונה, קומט אויס אז בשעת עטיפת הטלית דארף ער מכוון זיין אז ער איז מקיים א מצוה עשה דאורייתא. און וויבאלד אז דער זוהר שרייבט דאך אז די תרי"ג מצות זענען תרי"ג עצות ווי אזוי צו זוכה זיין צו קרבת ה', אויב אזוי וויבאלד דער מענטש איז מקיים עטיפת הטלית יעדן טאג, וואך נאך וואך, יארן נאך יארן, ווי קען דען זיין אז ער שפירט נישט אלס מער נענטער און נענטער צו השי"ת, וואס האט געדארפט זיך אנטוויקלען פון אזויפיל מאל מקיים זיין די מצוה פון עטיפת טלית? די דברי הזוהר איז דאך אמת און מציאות'דיג, וואלט דאך געמוזט זיין אז יעדער מענטש ווען ער איז מכוון צו טוהן די מצוה אז ער איז יעצט מקיים א מצות עשה דאורייתא, וואלט געדארפט יעדן טאג שפירן מער און מער אין זיין הארץ א נאנטקייט, א אהבה, א קירבת ה'? פארוואס זעהען מיר אז נישט אסאך האבן זוכה געווען דורך עטיפת טלית טאג טעגליך צו קרבת ה', אמונה חושית, מרגיש זיין שטארק דעם אויבערשטן?

איז דאך א סימן און עס מוז זיין אז עס פעלט אין דעם ריכטיגן קיום פון די פנימיות פון די מצוה. און מיר מוזן בודק זיין וואס פעלט דא אין די עטיפת טלית, אז עס זעט זיך נישט אן דעם תכלית פון די מצוה אויף אסאך גוטע אידן.

יח

בלבבי משכן אבנה

מיר האבן נאר גענומען א ביישפיל פון עטיפת טלית, מיר לערנען דאך תורה און מען איז מקיים טאג טעגליך א געוואלד פון מצוות, וואס איז די עיקר נקודה און סיבה וואס פארמיידט פון אונז צו מרגיש זיין אז די מצוות זענען טאקע עצות וואס ברענגט קרבת ה', אפשר ווייל מיר האבן נאר די חיצוניות פון די תורה און מצוות, אבער דער פנימיות פון די מצוות וואס דאס איז דער תכלית קרבת ה' פעלט ביי אסאך טייערע אידישע קינדער. אויב אזוי דארפן מיר לערנען קלאר ווי אזוי, אויף וועלכע אופן, וואס איז די וועג פון לימוד התורה און קיום המצוות, זוכה זיין דורך זיי צו קרבת ה' מוחשית. "בלבבי משכן אבנה" "אין מיין הארץ, בוי איך א פלאץ אז די שכינה זאל דארט רוהען" דאס איז דער אמת'ר תפקיד פון יעדן איד, אז די מצוות זאל אים ברענגען צו א מצב, אז השי"ת זאל זיין ביי אים אין הארצן. השי"ת זאל רוען אין זיין הארץ, און ער זאל דאס ממש שפירן.

יט

מקיים זיין מצוות מיט הארץ, נישט אויבערפלעכליך

וואס מען דארף יעצט קלאר מאכן איז, ווי אזוי איז א מענטש ממשיך צו לערנען תורה און מקיים זיין די מצות מיט אלע כחות, אז צוזאמען מיט דעם זאל עס זיין א וועג צו א קלארער געפיהל פון קירבת אלקים. לאמיר זוכן א וועג ווי אזוי דער מענטש דערנענטערט זיך צו זיין באשעפער, און ווי אזוי די מעשים וואס ער טוט ביז יעצט זאל זיין ריינער און אינערליכער [יותר פנימי], עס זאל אים ברענגען צו א אמת'ע קרבת ה'. (פארזוכן א אמת'ע קירבת אלקים וואס איז מעין עולם הבא ממש, א ליכטגע זיסע נאנטקייט צו אונזער טאטן, וואס איז נעימות ה', מתיקות זכרו יתברך). און אלעס ליגט אין די ווערטער פון מסילת ישרים, אז עס איז דא משמוש ופשפוש אין די מעשים. עס זענען דא מעשים וואס מען דארף פון זיי זיך דער ווייטערן, און עס איז דא מעשים וואס מען דארף טאקע ממשיך זיין צו מאכן די זעלבע מעשים וואס איך האב ביז יעצט געטאן, אבער מיט א טיפערע און אמת'דיגערע כונה.

כ

נישט לעבן א טויטן לעבן

לאמיר מאכן א סך הכל פון אונזערע ווערטער וואס מיר האבן ביז יעצט געשריבן. דער תכלית פון איד איז צו זיין דבוק אין השי"ת. וואס איז דער דביקות בה'? שפירן השי"ת אין הארצן (מיר וועלן נאך אי"ה ערקלערן ווייטער). וויפל צייט אין טאג דארף דער מענטש זיין נאנט צו השי"ת? יעדן טאג און טאג און יעדע שעה. (חוץ די צייט ווען ער איז פארטיפט אין לימוד התורה ווי עס ווערט געברענגט אין ספר נפש החיים און עס וועט ווערן שפעטער ערקלערט). א מענטש דארף שפירן אזוי ווי ער קען זיך נישט אפשיידן פון די לופט צום אטעם, כדי ער זאל נישט שטארבן ח"ו, די זעלבע זאך איז די עבודה פון מענטש צו שפירן אז זיין גאנצן חיות איז קירבת אלקים, און אן דעם איז ער בבחינת מיתה.

אויך האבן מיר אויבן דערמאנט, אז אונזער פליסט איז מברר זיין די סיבה פארוואס די לימוד התורה וואס מען איז עוסק אזוי פיל, און דעם און די הונדערטער מצות וואס מיר אידן זענען מקיים, פארוואס ענטוויקלט זיך נישט אין אונז, די פשוט'ע הרגשה פון קירבת אלקים, וואס פעלט לכאורה אין אונזער לימוד התורה און אונזער קיום המצוות וואס איז נישט מוליד אין אונזער הארץ א קרבת ה' חושית, שפירן דעם באשעפער.

כא

וואס מיינט נאנט

לאמיר אנהייבן פארברייטערן די השגה פון קירבת ה'.

ווער איז דאס דער באשעפער? האט אים עמעצער געזען אמאל? עס איז דאך דא א בפרוש'ער פסוק "כי לא יראני האדם וחי"! אפילו אויף כבודו יתברך וואס משה רבנו האט געבעטן ("הראני נא את כבודך") האט אים ה' געענטפערט "אחורי יראו ופני לא יראו", אבער דעם בורא בעצם קען מען נישט זען, און דאס איז פשוט און קלאר.

ווען אונז רעדן פון קרבת אלקים, אין די בחינה פון "ואני קרבת אלקים לי טוב". וואס איז די כוונה צו זיין נאנט צום בורא? וואס הייסט משיג זיין נאנטקייט צו השי"ת? באוואוסט דברי חז"ל "לית אתר פנוי מיניה", נישטא קיין איין פינטל פלאץ וואס איז נישט אנגעפילט מיט השי"ת. דאס מיינט צו זאגן, השי"ת געפינט זיך אין יעדן פלאץ ממש. אויב מיר וועלן פארשטיין אין א א גשמיות'דיגע נאנטקייט, אזוי ווי צום ביישפיל דער טיש וואס איז נאנט צום בענקל, אויב אזוי לויט דעם זענען מיר דאך אלע נאנט צום בורא, ווייל אין יעדן פלאץ אוואו מיר געפינען זיך איז דאך השי"ת מיט אונז. זענען מיר לויט דעם אלמאל נאנט צו ה'. איז וואס איז דער גאנצער ענין צו הארעווען א גאנצן לעבן משיג זיין קירבת ה', אין די מינוט וואס א מענטש ווערט געבארן, איז ער גלייך נאנט צו ה', איז וואס איז טאקע די עבודה פון מענטש כל ימי חייו?

אבער עס איז פארשטענדליך פאר יעדן, אז נישט דאס הייסט דער מושג קרבת ה'. איך זיץ לעבן טיש, בין איך נאנט צו דעם טיש, איך זיץ אויפן בענקל, בין איך נאנט צום בענקל, די סארט קרבה הייסט נישט קירבת ה'.

כב

ווי טייער איז דאס קרבת אלקים

די השגה פון קרבת אלקים איז גאר א אנדער זאך. אויב עס איז אונז שוין קלאר אז דאס איז דער גאנצער תכלית די נאנטקייט צו ה', ליגט אויף אונז א חוב צו מברר זיין וואס מיינט זיין נאנט צום בורא, פון וואספארא סארט קרבה רעט מען דא. כל זמן אז עס איז נישט קלאר וואס איז דער מהות פון קרבת ה', וואס פאראסארט קרבה רעט זיך דא, ווי אזוי וועט א מענטש וויסן די וועג צו טרעפן די וויכטיגע ריכטיגע קרבת ה'. אויב דער צווועק פון זיין לעבן וואס איז קרבת ה' איז אים נישט קלאר, איז פארשטענדליך אז די וועג דאס צודערגרייכן וועט אים אויך נישט זיין קלאר.

און נאר פאר דעם אליין, די נקודה נאר דאס צו פארשטיין, וואלט א מענטש געדארפט זיין גרייט צו צאלן מליאנען, זיין גאנצן פארמעגן, דאס צו פארשטיין. ווייל אויב עס איז אים נישט קלאר וואס איז קרבת ה', ווייסט ער דאך נישט צו וואס ער לעבט, און ער ווייסט נישט וואס ער וויל פארדינען און דערגרייכן אין זיין לעבן, און וואס האט ער שוין בכלל פון זיין לעבן, אויב ער ווייסט נישט א) וואס איז דער לעבן ב) וואס איז דער תכלית ג) און וואס איז זיין ארבעט במשך זיינע לעבנס טעג. צודען קען מען זוכה זיין צו קרבת ה' ווען מען ווייסט גאר נישט וואס דאס מיינט? צו איז עס דען א זאך וואס קומט פון זיך אליין, וואס מען דארף נישט וויסן וואס דאס איז? און די וועג דאס צו דערגרייכן? איז ווידער אמאל די ערשטע ארבעט פון מענטש נאכדעם וואס ער איז קלאר אז דאס איז דער תכלית, דארף ער יעצט מברר זיין וואס איז דער אמת'ר מהותאון השגה וואס ווערט אנגערופן קרבת ה', און נאכדעם וואס דער מענטש וועט וויסן פונקטליך וואו ער וויל אנקומען, דאן דארף ער לערנען ווי אזוי קומט מען טאקע אן דארטן.

לאמיר נעמען א משל: א מענטש פארט פון ירושלים צו בני-ברק, אויב ער ווייסט נישט זיכער אז ער וויל אנקומען אין בני-ברק, צודען וועט ער וויסן די וועג וואס ער דארף פארן? עס האט נישט קיין זין צו פראבירן זוכן די וועג, ווייל אפשר איז ער בכלל נישט אינטרעסירט אנצוקומען אין בני-ברק נאר אפשר אין צפת, דארף ער זיך נאכפרעגן ווי אזוי מען קומט אן אין צפת. די זעלבע דארפן מיר וויסן וואו ווילן מיר אנקומען, און דאן זוכן אלע עצות און וועגן ווי אזוי אנקומען צום ציל.

אויב וועלן מענטשן זאגן אז מען קען גאר נישט קלאר מאכן דעם מושג פון קרבת ה', עס איז אומעגליך צו פארשטיין וואס מיינט קרבת אלקים. דאס קען זיכער נישט זיין, ווייל צו דען מאנט השי"ת פון אמענטש אזאך וואס איז אומעגליך צו דערגרייכן? איז דאך קלאר און זיכער אז דאס קען און דארף יעדער איד צוקומען, די ארבעט איז יעצט נאר צו מברר זיין פונקטליך וואס איז דאס קרבת ה'.

כג

דביקות איז די וויכטיגסטע זאך אין לעבן

אויב א מענטש האט נאך נישט זוכה געווען צו פארשטיין פונקטליך וואס איז קרבת ה', מוז ער וויסן אז דער נישט פארשטיין די זאך, איז נישט א פרטית'דיגע חסרון פון עפעס א ענין, וואס דאס פארשטיי איך נישט, נאר דאס איז א חוסר ידיעה אין גאנצן מהות פון לעבן. וויבאלד דאס איז דער תכלית פון לעבן אויף די וועלט, און דער תכלית פון אלע מעשים, סיי לימוד התורה, סיי קיום המצוות, און סיי מעשי הרשות פון דעם מענטש, זענען אלעס געמאכט געווארן צוברענגען א מענטש צו דביקות בקונו, באהאפטן צו השי"ת. קומט אויס אז אויב ער ווייסט נישט וואס דאס מיינט דביקות בה', ווייסט ער בכלל נישט צו וואס ער לעבט אויף דער וועלט, און ער ווייסט נישט צו וואס זענען די אלע מעשים ואס ער טוט. ער לערנט טאקע תורה און מקיים די מצות, אבער ער ווייסט נישט וואס די אלע זאכן דארפן אים צוברענגען.

כד

א משל צו דעם

עס איז ווי א משל א מענטש פעלט אים א הויז, ער האט זיך אפגעשפארט 20 יאר יעדן חודש א געוויסע סכום, נאך 20 יאר האט ער דעם סכום וואס מען קען קויפן א הויז, נאכדעם וואס דער גאנצער סכום ליגט אין זיינע הענט און ער וויל גיין קויפן די הויז, אבער ער ווייסט נישט אוואו מען פארקויפט הייזער, ער זיצט און טראכט וואו פארקויפט מען הייזער, און עס פאלט אים נישט איין קיין שום מחשבה וואו קען מען קויפן, ער פרעגט זיך נאך ביי גוטע פריינט, זיי שיקן אים צו די פאסיגע מענטשן, אבער דער מענטש הערט נישט צו די עצות, נאר ער זיצט און טראכט און איז זיך משער כל מיני השערות וואו פארקויפט מען הייזער, אפשר דא אפשר דא, און אזוי גייט ער פון איין פלאץ צום צווייטן, און ער קומט צו גאר נישט אן. דער דאזיגער מענטש האט די גאנצע געלט, אבער א הויז האט ער נישט, ווייל ער ווייסט נאך אלס נישט אוואו פארקויפט מען הייזער און וואו ער זאל עס קויפן.

ענדליך צו דעם איז דער מענטש וואס איז מקיים מצוות, לערנט תורה, ער האט לימוד התורה, ער האט מצוות, אבער אז ער ווייסט נישט ווי אזוי מען קויפט מיט דעם, דעם טייערן אוצר פון בלבבי משכן אבנה, קויפן א פנימיות'דיגע הויז אין זיין נפש וואס דארט וועט ער טרעפן דעם אור ה', השי"ת אליין זאל זיין מיט אים, און ער זאל אים שפירן אין זיין הארצן.

כה

דער יצר הרע איז מסכים זאלסט מקיים זיין מצוות אבער נישט קומען מיט זיי צום אמת'ן תכלית

דער יצר הרע לאזט דעם מענטש לערנען תורה און מקיים זיין מצוות, אבער ער פארהוילט פון אים די פשוט'ע זאך, די פשוט'ע נקודה וואס איז דער תכלית פון דאס אלעס, פון די לימוד התורה און מצוות? ער פארמיידט פון דעם מענטש ער זאל אפילו נישט טראכטן פון דעם תכלית, ער געוואוינט איין מענטשן צו מצות אנשים מלומדה, מען לערנט טאקע תורה, און מען איז מקיים די מצוות, אבער מען זאל נישט טראכטן וואס איז דער גאנצע תכלית פון דאס אלעם. דאס איז דער כח פון יצר הרע, ער גיט פארן מענטשן אלעס, חוץ פון דעם עיקר, דער תכלית פון אלעס פעלט ח"ו. און אויב ער לאזט אמאל א מענטש טראכטן אז דער תכלית איז קרבת ה', פארהוילט ער אבער פון אים וואס איז דער מהות פון קרבת ה', אדער ער לאזט ווייזן פארן מענטש אז קרבת ה' איז אין א אופן פון כל מיני הגדרות און צורות אין פארשידענע פארעמס און פארשטעלונגען, און דורכדעם דערווייטערט ער אים פון די אמת'ע הבנה און פארשטאנד וואס פונקטליך איז קרבת אלקים. אדער ער רעט איין דעם מענטש אז קרבת ה' איז מען זוכה נאר אין גן עדן און עולם הבא, אבער דא אין עולם הזה איז דאס העכער פון מענטשליכע פארשטאנד און השגה צו פארשטיין מהו קרבת ה'.

אדער ער לייגט אריין אין די מחשבה פון מענטש, אז מען דארף בכלל נישט וויסן וואס איז קרבת ד', דאס איז א זאך וואס קומט במילא אטאמאטיש צו יעדן וואס הארוועט אין לימוד התורה און קיום המצות, און גלייך ווי ער קומט ארויס פון עולם הזה און גייט ארויף אין הימל, גלייך שפירט ער פלוצלונג קרבת ד', אוואונדערליכע גרויסע ליכט, יעדער לויט זיין מדרגה. אבער דא אויף די וועלט איז עס בכלל נישט א ענין וואס מען דארף עפעס טאן וועגן דעם, און עוסק זיין אין דעם. עס פעלט נישט אויס זיך צו באשעפטיגן מיט נסתרות וואס טוט זיך אין הימל. (אדער ווי אסאך טראכטן אז מען דארף נישט פליהען אין די הימלען נאר פשוט מקיים זיין די מצוות) אזוי איז דער יצה"ר משכנע דעם מענטש אז עס איז סתם א תשוקה א תאווה צו וועלן וויסן דעם פארהוילענעם עתיד, און ער זאגט צו דעם מענטש אז אנשטאט עוסק זיין אין נייגעריקייט און זוכעניש די פארהוילענע זאכן, איז אסאך בעסער און וויכטיגער ער זאל דינען דעם בורא מיט פשטות, און אין פשוט מקיים תורה און מצוות, אן אריינלייגן די קאפ און וועלן וויסן צו פארשטיין די מהות פון קירבת ד'. אזוי און נאך אסאך אזעלכע זענען די טענות פון יצה"ר אויף צענדליגער אופנים פראבירט ער אפצורעדן דעם מענטש ער זאל נישט וועלן זוכן דערגרייכן דעם אמת, און ער דערווייטערט דעם מענטש מיט זיינע פאלשע טענות און געדאנקען, כדי אים צו דערווייטערן דעם השתוקקות און רצון צו וועלן פארשטיין וואס איז קרבת ה', און צו משיג זיין אמונה חושית אין הארצן. השי"ת זאל העלפן מיר זאלן נישט צוהערן צו די עצות פון יצר הרע, און מיר זאלן מחליט זיין צו נעמען אויף זיך די עבודה און דערגרייכן וואס איז באמת קרבת ה', און וואס איז דער דרך דאס צו זוכה זיין.

כו

וואו געפינט זיך השי"ת איך זאל קענען זיין נאנט צו אים

יעצט לאמיר פראבירן צו ערקלערן מיט פשוט'ע ווערטער וואס איז דער מהות פון דביקות אין ה', וואס איז דאס די קרבה וואס אויף דעם זאגט דוד המלך "ואני קרבת אלקים לי טוב, - פאר מיר איז נאר גוט איין זאך, קרבת אלקים".

די ערשטע שאלה וואס מען דארף פרעגן איז וואו געפינט זיך השי"ת? ווען איך וויל זיין (למשל) נאנט צו אמענטש, דארף איך קודם וויסן וואו געפינט זיך דער מענטש, און ווען איך ווייס פונקט דעם פלאץ וואו ער געפינט זיך, גיי איך צו דעם פלאץ און איך קען דארט זיין נאנט צו אים. אזוי אז דער מענטש זוכט צו זיין נאנט צו השי"ת, דארף ער קודם מברר זיין וואו געפינט זיך דער באשעפער. אויב דער מענטש ווייסט נישט פונקטליך וואו השי"ת איז, ווי אזוי קען ער זיין נאנט צו אים?

עס שטייט שוין קלאר פון חז"ל "לית אתר פנוי מיניה", נישטא קיין פלאץ וואס איז ליידיג פון השי"ת. דאס מיינט צו זאגן, השי"ת איז אומעטום, ווי עס שטייט "אתה הוא עד שלא נברא העולם וכו'" דו ביסט ה' נאך פאר די וועלט איז באשאפן געווארן, און די ביסט נאכדעם וואס עס איז באשאפן געווארן. אזוי ווי פאר בריאת העולם, איז ה' געווען אומעטום, אזוי נאך בריאת העולם. און אפילו עס איז דא א וועלט מיט באשעפענישן, איז ווייטער דער אויבערשטער דא אין יעדן פלאץ ממש. און עס איז נישטא עפעס וואס קען פארמיידן פון השי"ת צו זיין אין יעדן פלאץ. קומט אויס אז עס איז אונז קלאר אז השי"ת איז אומעטום ממש, און כדי צו זיין נאנט צו השי"ת, דארף מען נישט פארן אין חוץ לארץ אדער אויסערן שטאט, און אויך אפילו מען איז אין שטאט, דארף מען אין ערגעץ נישט גיין "כי קרוב אלך הדבר מאוד", ווייל עס איז זייער נאנט צו דיר, השי"ת געפינט זיך אומעטום. דערפאר קען א מענטש זיך טרעפן מיט השי"ת אין יעדן פלאץ, און זיין נאנט צו אים שטענדיג.

ווער עס איז זיך מתבונן אין די ווערטער קען פרעגן א פשוט'ע שאלה אויף די ווערטער פון דוד המלך 'ואני קרבת אלקים לי טוב', פארוואס האט דוד המלך געניצט דעם ווארט קרבה, אויב השי"ת איז דא אומעטום, געפינט ער זיך דאך וואו דער מענטש אליין געפינט זיך, און אפילו וואו דער גוף פון מענטש אליין איז דא, אין דעם פלאץ געפינט זיך ה', קומט אויס אז השי"ת איז נישט נאר נאנט צום מענטש, נאר השי"ת מיטן מענטש זענען ממש צוזאמען א גאנצע צייט. א לשון פון קרבה ניצט מען ווען עפעס איז נאנט צו א צווייטע זאך אבער א זאך וואס איז ממש צוזאמען (געקניפט און געבונדן) פאסט נישט צו ניצן דאס ווארט קרבה? אבער באמת די שאלה קומט פון א מענטשליכן פארשטאנד, וואס דער מענטש באשטימט אוואו השי"ת געפינט זיך, פארשטייט ער לויט דעם אז מבחינת פלאץ איז נישטא אזא מושג פון נאנט. אבער וויבאלד קרבת ה' און דביקות בה' איז נישט קיין ענין וואס פאסט זיך אין דעם א לשון פון פלאץ, ווייט אדער נאנט, ווייל ער האט נישט קיין שייכות צו א גשמיותדיגן פלאץ, דערפאר איז די שאלה גאר נישט שייך צו פרעגן. און ווי מיר וועלן בעז"ה שפעטער ערקלערן.

אבער די שאלה דארף אונז טאקע אויפוועקן צו מברר זיין טאקע קלאר וואס הייסט טאקע קרבת ה' באמת? ווייל נאר ווען א מענטש איז זוכה און איז משיג באמת קרבת אלקים, פארשטייט ער קלאר דעם חילוק פון קרבת ה', און אחדות מיט אים. השי"ת זאל העלפן מיר זאלן זוכה זיין משיג זיין און דער גרייכן די אלע טייערע מתנות.

כז

א משל וועגן נאנטקייט

פון דאס אלעס וואס מיר האבן פריערט געלערנט איז קלאר געווארן אז קרבת ה' איז נישט א בחינה פון פלאץ, נאר א רוחניות'דיגע נאנטקייט. לאמיר טאקע אריינטראכטן וואס איז די הגדרה פון נאנטקייט דא אויף די וועלט, און דורכדעם וועלן מיר אביסל פארשטיין טיפער דעם ענין אין עולם הרוחני, קרבת ה'. מיר וועלן ברענגען א ביישפיל: א מענטש זיצט אין זיין הויז און רעדט אין טלפון, אינמיטן שמועסן אין טלפון, קומט אריין זיין גוטער פריינד אין שטוב, דער בעה"ב ווינקט דעם גאסט, ער זאל ווארטן א מינוט ביז ער וועט שנעל ענדיגן דעם שמועס, נאכדעם ווי ער לייגט אראפ דעם טלפון, פארענפערט ער זיך אנטשולדיגט וואס איר האט געמוזט ווארטן, איך האב געהאט א שמועס מיט זייער א נאנטער קרוב אין טלפון, דער גאסט וואונדערט זיך ווער איז דער קרוב? וואו וואוינט ער? און דער בעה"ב ענטפערט אים ער הייסט פלוני בן פלוני און ער וואוינט אין חוץ לארץ, פאר וואונדערט זיך דער גאסט און פרעגט אויב ער וואוינט אין חוץ לארץ ווי אזוי זאגסטו אז ער איז נאנט צו דיר? ענטפערט דער בעה"ב, איך האב נישט געזאגט אז ער איז נאנט צו מיר אין א אויפן פון נאנט אין פלאץ, נאר ער איז מיין קרוב, מיין פעטערס א זון. דאס מיינט צו זאגן אז אין עולם הגשמי איז דא 2 סארטן נאנטקייט: א) נאנטקייט מבחינת פלאץ ב) נאנטקייט פון משפחה, א טאטע, א זון, א פעטער, וכו'. די נאנטקייט פון א פעטער האט בכלל נישט קיין שייכות צו פלאץ, נאר וויבאלד זיי זענען משפחה האבן זיי א אינעווייניגסטע קרבה מצד די געבורט, און דערפאר האבן זיי א טיפע סארט קרבה פנימיות'דיג און נפשית'דיג, אסאך מער ווי קרבה פון פלאץ. דאס איז א קשר ווייל זיי קומען פון איין מקור און שורש, וויבאלד זיי האבן איין שורש ווערט צווישן זיי א אינערליכע נאנטקייט אין נפש. קומט אויס אז עס איז דא 2 מיני קרבה, א) א נאנטקייט אין פלאץ ב) א קרבה בנפש, וואס די נפשות זענען שטארק מקושר אפילו מען וואוינט ווייט.

כח

נאנטקייט אין פלאץ מיינט נישט נאנט אין נפש

נאכדעם וואס איז אונז קלאר געווארן די צוויי הגדרות אין נאנטקייט, יעצט לאמיר זיך מתבונן זיין אויב די ביידע קרבות איז אפהענגיג איינער אין צווייטן, פארשטייט זיך אז א נאנקייט פון פלאץ מוז נישט זיין א נאנטקייט אין נפש, און פארקערט אויך, א נאנטקייט דורך משפחה מוז נישט זיין א נאנטקייט אין פלאץ. א מענטש קען שטיין זייער נאנט צו א צווייטן מענטשן, (למשל מען ווארט אין געשעפט צו קענען באצאלן) און עס מוז בכלל נישט זיין אז זיי קענען זיך. נאכמער א מאל די סארט נאנטקייט, איז דוקא גורם א מרחק אין נפש, ווייל דורך די נאטקייט וועקט זיך אויף חילוקי דעות און קריגעריי. און דאס זעלבע פארקערט, נאנטע משפחה וואס מען איז דורך דעם נאנט בנפש מוז בכלל נישט זיין נאנט אין פלאץ, וויפל מאל איז דא אז דער נאנטסטער קרוב פון דעם מענטש ווי זיין טאטע אדער זיין זון, אדער זיין נאנטער גוטער פריינד, איז זייער ווייט אין פלאץ, און עס איז נישט קיין סתירה צו די נאנטקייט אין נפש. דאס הייסט אז עס איז קלאר אז קרבת מקום מוז נישט זיין מיט קרבת נפש, און קרבת נפש מוז נישט זיין מיט קרבת מקום.

און עס איז דא א חילוק צוישן קרבת מקום און קרבת נפש. ווייל ביי קרבת מקום איז דא יעצט א ממשות'דיגע קרבה מצד די בחינה פון פלאץ, אבער קרבת נפש אפילו אודאי אז אין נפש איז דא א קרבה צווישן ביידן, מוז אבער נישט זיין אז די קרבה איז יעדע מינוט בגילוי, אז די קרבה ווייזט זיך ארויס. ער האט טאקע ליב זיין קרוב, זיין גוטער פריינד, אבער דער נפשית'דיגע קשר ווערט נישט ארויס געוויזן אגאנצע צייט, נאר עס איז דא צייטן וואס די קירבת הנפש קומט ארויס בגילוי, למשל ביי א שמחה אדער ח"ו פארקערט, וואס דעמאלס שפירט א מענטש מער דעם קשר פון משפחה.

כט

ביי השי"ת איז שייך אלע סארטן נאנטקייטן

נאכדעם וואס מיר האבן מברר געווען דעם מהות פון קרבה אין עניני עוה"ז, יעצט לאמיר צוריק קערן צו אונזער ענין און מתבונן זיין צודען איז שייך די קרבות ביי קרבת ה'.

מצד קרבת המקום, איז שוין דערמאנט געווארן אויבן, אז עס איז נישטא עפעס וואס איז נענטער צו אונז ווי הקב"ה, וויבאלד השי"ת פילט אן די וועלט, קומט אויס אז ה' און דער מענטש געפינען זיך שטענדיג צוזאמען און צושיידן זיך קיינמאל נישט. און מצד די נאנטקייט אין עוה"ז, איז נישטא אזאך וואס א מענטש איז "שטענדיג" נאנט צו דעם, אפילו עס איז אים ממש נאנט, אבער זיי זענען נישט נאנט ממש אין זעלבן פלאץ, אבער ביי השי"ת, דער מענטש און ה' זענען שטענדיג נאנט די שטארקסטע נאנטקייט, און די מאס קרבה מבחינת פלאץ האט נישט קיין שום צוגלייך אין דער וועלט, און עס איז די העכסטע און מערסטע מאס נאנטקייט בעוה"ז.

מצד קרבת משפחה אדער פריינד, שטייט דאך א קלארער פסוק 'בנים אתם לה' אלוקיכם', 'ריעך ורע אביך על תעזוב' דיין פריינד און די פריינד פון דיינע עלטערן לאז נישט אפ. זעט מען דא קלאר אז מיר זענען סיי בנים, און סיי ידידים. קומט אויס אז מיר זענען נאנט צום בורא עולם סיי אין די בחינה פון מקום (לית אתר פנוי מיניה), און אויך מצד משפחה (בנים אתם לה' אלקיכם) און אויך מצד ידידות גוטע פריינד (ריעך ורע אביך אל תעזוב).

אלא מאי וואס פעלט אונז טאקע ביי קרבת ה'? דער עיקר שבעיקר פעלט!! דאס מיינט צו זאגן דא אין עוה"ז א מענטש וואס איז נאנט צו איינעם מצד דעם נאנטקייט פון פלאץ, שפירט ער בחוש אז ער איז נאנט צו די זאך, א מענטש וואס האט א טאטע א זוהן, א פעטער, פילט ער די קרבה אלס משפחה, ער שפירט ער איז א זוהן וכו'. א מענטש האט א גוטער פריינד שפירט ער די פריינדשאפט אין נפש. אבער מיט אונזער נאנטקייט צו השי"ת אין די אחע קרבות וואס מיר האבן דערמענט: א) קרבת מקום ב) קרבת משפחה ג) קרבת ידידות. איז די גרויסע שאלה צו שפירן מיר דען אזוי אז השי"ת איז נאנט צו אונז מער ווי אלע קרבתן וואס איז שייך? ווען מיר זאגן אז השי"ת פילט אן די גאנצע וועלט ווייסן מיר עס סתם א ידיעה, אדער מיר פילן עס מיט א שטארקע אמונה און א הרגשה חושית אז השי"ת איז מיט אונז אין יעדן פלאץ אלעמאל??!! און אויב יא וואלטן מיר עס געדארפט שפירן אגאנצע צייט, ווייל עס איז דאך טאקע אזוי אז השי"ת איז מיט אונז יעדע מינוט.

אזוי ווייטער אין די בחינה פון קרבת משפחה, צו ווייסן מיר נאר סתם א ידיעה אז מיר זענען בנים למקום, אדער מיר שפירן אין הארצן בחוש אז איך בין א קינד ביי מיין טאטן, (און ווי דער בעש"ט זאגט אז יעדער איז נישט נאר אקינד נאר א בן יחיד ביי א השי"ת) און צו איז אין אונזער הארץ איינגעווארצלט א שטענדיגע אהבה צו השי"ת אזוי ווי א קינד האט ליב זיין טאטן?

און אין די בחינה פון א גוטער פריינד, ה' ווערט אנגערופן אונזער גוטער פריינד (ידיד נפש אב הרחמן), צו 'ווייסן' מיר נאר אז מיר זענען גוטע פריינד, אדער מיר 'שפירן א שטארקע געפיהל' אז מיר האבן א גוטער פריינד וואס איז דער גרעסטער בעסטער, און די הרגשה ווייזט זיך ארויס טאגטעגליך און אונזער לעבן? ווען דו טראכסט אריין אז דו האסט א גוטער פריינד דער בעסטער דער קליגסטער דער געטרייסטער, און ווער איז ער, דעך מלך מלכי המלכים, וואלסטו זיך געדארפט שפירן דער גליקלעכסטער מענטש אין די וועלט, אזא זכיה צו וויסן און צו שפירן די ידיעה, אזא אוצר פארמאגן מיר.

ל

מען ווייסט נאר מ'לעבט נישט מיט דעם

הייסט עס אז מיר זענען נאנט צו השי"ת מיט אלע מיני סארטן קרבה'ס, אבער דער פראבלעם איז אז מיר ווייסן עס נאר אז מיר זענען נאנט, וואס עס פעלט באמת ביי רוב מענטשן איז אז די קרבה איז נאר א ידיעה אז מיר האבן אזא קרבה, אבער צו שפירן דאס מיט א קלארקייט אז מיר זענען נאנט אין "פלאץ": מרגיש זיין אז השי"ת שטייט איבער אונז יעדע מינוט יעדע שעה דא נעבן מיר, אויך אינעווייניג אין אונז. און אזוי אויך מבחינת בנים: צו שפירן א גאנצע צייט אז מיר זענען זיינע קינדער, און אויך ידידים. דאס איז טאקע וואס עס פעלט, מיר זענען דאך אזוי נאנט אבער עס פעלט די הרגשה אין א אופן וואס אלע חושים זענען עס מרגיש. ווייל א נאנטקייט אין גשמיות איז די קרבה צו א צווייטן בחוש, מען לעבט עס און מען איז דאס מרגיש. אבער אין רוחניות, ווייסן מיר נאר אז מיר זענען נאנט, אבער ליידער נישט שטענדיג שפירן מיר עס, נישט שטענדיג לעבן מיר עס.

לא

א משל פון נישט קיין באוואוסטע נאנטקייט

כדי צו פארשטיין און צו ממחיש זיין די זאכן, לאמיר זיך מתבונן זיין און זען, ווי אזוי אפילו אין עוה"ז, אין עניני גשמיות נישט יעדע נאנטקייט פיהלט מען. מיר וועלן גיבן א ביישפיל 2 סארטן נאנטקייטן, א נאנטקייט פון פלאץ און א נאנטקייט פון משפחה, און ווי אזוי עס קען אמאל זיין אז פארן מענטש איז עס נישט באוואוסט.

פאר מען האט אויסגעטראפן דעם מיקרוסקופ, אויב מיר וואלטן צוגעגאנגען צו א מענטש און געפרעגט זאג מיר עס איז דא חיידקים (די קליינע חיה'לעך) וואס זענען נעבן דיר אין א ווייטקייט פון א פאר סענטימטר פון דיר? וועט ער ענטפערן מיט די שטארקסטע זיכערקייט און ער קען אפילו שווערן אן קיין (נקיפת מצפון) געוויסן ביסן, אז נעבן אים איז נישטא קיין שום חיידקים. אפילו עס איז קלאר די זאך אז דער מענטש מאכט א טעות, און נעבן אים ממש איז דא פיל לעבעדיגע באשעפענישן, אבער וויבאלד אז די אויג פון מענטש קען עס נישט אויפכאפן, און דער מענטש קוקט און זוכט און ער זעט עס נישט, דערפאר איז ער זיכער אז די זאך איז נישטא, אבער אינדער אמת'ן אז ער האט קלאר א גרויסן טעות. זעהען מיר פון דעם משל, אז א מענטש קען זיין זייער נאנט צו א זאך אין בחינה פון "מקום", און ער ווייסט בכלל נישט אז ער איז נאנט צו די זאך.

לב

נאך א משל צו דעם

מיר וועלן גיבן נאך א ביישפיל פון קרבה אין משפחה: פיהל מענטשן זענען געקומען אין ארץ ישראל נאך די מלחמה אן כמעט קיין משפחה, און די עלנדקייט אן קיין משפחה האט זיי זייער שווער געפייניגט, און עס איז געווען מענטשן וואס האבן זיך זייער געפלאגט צו טרעפן עפעס א זכר פון עפעס א משפחה פון א קרוב.

צום ביישפיל א מענטש וואוינט אין א בנין, און אויפן צווייטן שטאק וואוינט זיין שכן, און זיי האבן נישט קיין עקסטערע שייכות איינער מיטן צווייטן, און ביידע האבן איבערגעלעבט די מלחמה, און יעדער פון זיי זוכט אפשר איז דאך עמעצער געבליבן פון די גרויסע משפחות וואס זיי האבן געהאט. נאך 20 יאר וואוינען אלס שכנים, דערוויסן זיי זיך פלוצלונג אז זיי זענען קרובים און זייער נאנטע קרובים, ערשטע שוועסטערקינדער, און אויסער די צוויי זענען קיינער נישט געבליבן אויף דער וועלט פון זייער משפחה. זעהען מיר א מענטש קען זיין אזוי נאנט ממש נעבן זיין נאנסטער איינציגער קרוב וואס איז אים געבליבן אויף דער וועלט, אזויפל יארן זיין נאנט, און דאך נישט וויסן, כאטש ער קען אים גוט און ער וואוינט נעבן אים ממש, נאר וויבאלד עס איז פארמיידן געווארן פון אים די ידיעה אז ער איז זיין נאנטער, פעלט אים די נאנטע הרגשה בנפש צו אים.

האבן מיר דאך קלארע ביישפיל אין א אופן פון קרבת מקום, און קרבת משפחה, אז א מענטש איז אזוי נאנט צו דעם, אבער עס איז אזוי ווי זייער ווייט פון אים, די סיבה איז ווייל ער ווייסט פשוט נישט אז ער איז אזוי נאנט צו די זאך.

לג

דער נמשל

אזוי איז די זאך ענדליך מיט די נאנטקייט פון א מענטש צו השי"ת, מיט די פארשידענע סארט קרבות וואס מיר האבן פריער דערמאנט איז דאך דער מענטש זייער נאנט צו השי"ת, אבער וויבאלד דער מענטש זעט דאך נישט דעם באשעפער נעבן זיך, ווי עס שטייט "כי לא יראני אדם וחי", דערפאר כאפט נישט דער מענטש ווי שטארק נאנט ער איז צום בורא עולם, ער ווייסט אז השי"ת איז זיין טאטע, אבער ער שפירט עס נישט גענוג אין הארצן מיט א קלארקייט. ער ווייסט אז הקב"ה איז זיין געטרייסטער בעסטער גוטער פריינד, אבער די הארץ פילט עס נישט. אויב למשל מען וואלט דערציילט פאר א מענטש וואס איז געווען זיכער אז זיין טאטע איז שוין יארן לאנג נישט אויף דער וועלט, און פלוצלינג באקומט ער א ידיעה אז זיין טאטע לעבט נאך, און ער קען אים פארן זען, זיין גאנצע הארץ וואלט פוהל געווארן מיט שמחה וועגן דעם אז ער האט נאך א געלענגהייט צו זעהן זיין טאטן, און זיין מחשבה אז ער וועט מער נישט וויסן וואס א טאטע מיינט איז נאר געווען א שרעקליכער טעות.

לד

בנים אתם לה', באקען זיך מיט דיין טאטן

יעדער וואס האט נישט געהארוועט אסאך צו קענען השי"ת זיין אמת'ר טאטע, קען טאקע נישט זיין טאטן, אפשר ווייסט ער אז ער איז קיים, אבער ער קען אים נישט. אזוי ווי א מענטש וואס ווייסט אז זיין טאטע איז אין חו"ל, און ער האט אים נאכקיינמאל נישט געזען, די זעלבע זאך איז א מענטש וואס האט נישט געהארוועט אסאך צו קענען זיין באשעפער. מען רעט נישט דא פון הכרת השכל מיט חקירות, נאר פון הכרת הלב, ער איז דאך קלאר אז ער האט א טאטן, אבער ער קען אים כמעט נישט. א מענטש וואס האט אמת'דיג געהארוועט און איז זוכה זיך צו באקענען מיט'ן באשעפער, מיט זיין טאטן פון הימל, וועט ער אנהייבן צו פארשטיין און באמערקן אז נישט נאר ער פילט נישט אז השי"ת שטייט נעבן אים, נאר ער ווייסט בכלל נישט וואס איז דאס דער טאטע פון הימל. ער האט נישט געהאט קיין שום כלי צו מבחין זיין און פארשטיין וואס איז דער בורא, וואס מיינט פאר מיר צו זאגן די ווערטער "בנים אתם לה' אלקיכם", וואספארא אוצר ליגט באהאלטן אין די הגדרה צו זיין א קינד פון השי"ת, דאס איז נישט א ענין פון א ידיעה אין שכל דאס איז א השגה אין נפש, א געפיהל אין הארצן.

יעדער סארט משל פון א זון צו א טאטן (ווי טייער און באליבט זיי זאלן נאר נישט זיין איינער פארן צווייטן) קען נישט צוקומען צו דער גרייכן דער עומק און מהות פון צו שפירן צו זיין א בן למקום א קינד פון הקב"ה, דאס איז א זאך וואס איז גרעסער פון מענטשליכע השגות, דער שכל איז אומעגליך דאס צו פארשטיין די געפילן, דאס איז נישט הכרת שכל דאס איז פיל העכער פון דעם, דאס איז וואס די נשמה באקענט זיך מיט איר טאטן.

מען מוז פארשטיין אז ווען די תורה הקדושה זאגט "בנים אתם לה' אלקיכם" און דער מענטש נעמט דאס אן פשוט, אז אזוי ווי איך האב א גשמיות'דיגן טאטן אזוי האב איך א רוחניות'דיגן טאטן (ה' זאל אונז אלעמען מזכה זיין כאטשיג צו פילן מיט דעם פשטות אזוי ווי א גשמיות'דיגן טאטן) כאפט ער נאר אויף די אויבערפלעכליקייט פון די ווערטער און נישט די פנימיות'דיע השגה פון די זאך. און דאס קען א מענטש נאר דערגרייכן ווען ער איז באמת מרגיש אזוי אין נפש, און נישט ווען מען וועט אים פראבירן מסביר זיין מיט (שכלדיגע) הגדרות.

לה

משלים פון די פרשה

לאמיר זיך מתבונן זיין אין א טאטן מיט א זון וואס ווערט געברענגט אין די תורה, ווען יעקב און יוסף האבן זיך געטראפן שטייט (בראשית מו כט) "ער העט איינגעשפאנט זיין פערד און וואגן און ער איז ארויף אנקעגן גיין זיין טאטן אין גושן, און ער האט זיך באוויזן פאר אים, און ער איז ארומגעפאלן אויף זיין האלדז, און ער האט נאך געוויינט אויף זיין האלז". און רש"י ברענגט אז די חז"ל זאגן אז יעקב איז נישט ארויפגעפאלן אויף זיין האלז און האט אים נישט געקושט נאר ער האט געליינט "קריאת שמע".

וויפל צייט האט גענומען פאר יעקב צו ליינען קריאת שמע? א האלבע שעה, א שעה, אדער אפשר לענגער, און פונדעסוועגן אפילו נאך דעם וואס יוסף און יעקב האבן זיך נישט געטראפן אזויפיל יארן, פונדעסוועגן די גאנצע צורה פון דעם התקשרות פון "ויפל על צואריו" איז געווען נאר א קורצע צייט. זיי האבן 17 יאר נישט געלעבט מיט אזא סארט קשר. דאס מיינט צו זאגן אז אודאי נאכדעם איז יעקב געווען צוגעבונדן צו יוסף און יוסף צו יעקב, אבער דער תוקף גילוי התקשרות - די שטארקע אפענע התקשרות איז נאר געווען אויף א קורצע צייט.

אויב א מענטש וויל א משל וואס מיינט א קשר צווישן א קינד און זיין טאטן פון הימל, זאל ער לערנען פון דעם משל. אבער דער אונטערשייד איז נאר אז א קינד מיט זיין טאטן פון הימל קען זיין א גאנצע צייט אין א מהלך פון "ויפל על צואריו", דאס איז די צורה פון זיין דבוק און קשור מיט השי"ת (אוודאי איז דא נפילות, אבער דער צורת חיים דער פארעם פון כללית'דיגן לעבן איז אזוי). דעם גשמיות'דיגן טאטן קען מען נישט אנכאפן א גאנצע צייט און פאלן אויף זיין האלדז, אבער מיט השי"ת, אונזער טאטן פון הימל, קען מען יא זיין מקושר יעדע רגע און יעדע שעה ממש. ווען א מענטש איז זוכה צום "ושכנתי בתוכם", אז השי"ת געפינט זיך אין זיין הארץ בגילוי ממש, זיין הארץ איז אפן און ער פילט השי"ת און ער איז צוגעבונדן צו השי"ת א גאנצע צייט אזוי ווי די בחינה וואס ווערט דערמאנט אין דעם זיך צוזאמענטרעפן פון יוסף מיט יעקב, און אפילו מער פון דעם. דאס איז א פנימיות'דיגע התקשרות פון דעם נפש צו השי"ת, דאס הייסט געלעבט אמת'דיג און פנימיות'דיג.

לו

די נאנטקייט צום אויבערשטן אין לנצח נצחים

לאמיר זיך פארשטעלן, אין די צייט וואס יוסף האט זיך געטראפן מיט זיין טאטן, אויב דער פלאפון וואלט געקלונגען אינמיטן, וואלט ער עס אויפגעהויבן, אדער אין די מינוט וואלט אים גארנישט אינטרעסירט? יוסף געפינט זיך אין מצרים אין א פרעמדע לאנד אזוי פיל יארן, אין אזא עלנדקייט, און עס קומט די מינוט וואס ער גייט ארויס פון זיין עלנדקייט און ער טרעפט זיך מיט זיין טאטן, צו האט ער דען צייט בשעת מעשה צו טוהן אנדערע זאכן?

אזוי איז די צורה וואס א אמת'ר איד דארף לעבן, ער איז יעדע מינוט ממש צוגעבונדן צום בורא עולם. נאך אלעס געפינט ער זיך דאך אין א גשמיות'דיגע וועלט, און ער מוז זיך באשעפטיגן עפעס מיט די וועלטליכע זאכן, אבער די נשמה איז שטענדיג צוגעבונדן צום אויבערשטן. סיי ווען ער איז עוסק אין גשמיות און סיי ווען ער איז עוסק אין רוחניות אייביג א גאנצע צייט ווערט נישט די נפש אפגעהאקט פון השי"ת. אויך ווען ער הייבט אויף דעם פלאפון איז ער מקושר צום בורא עולם און ער איז זיך נישט מסיח דעת פון דעם אינערליכע התקשרות צום בורא עולם יעדע שעה און יעדע מינוט, אזוי דארף א איד לעבן, דאס איז דער אמת'ר איינציגער קשר וואס א מענטש האט דא אויף די וועלט.

זיין אייגענע משפחה קומט א טאג וואס דער מענטש פארלאזט און ער בלייבט אליין, דער איינציגע קשר וואס דער מענטש קען האלטן סיי אין די וועלט און סיי אין יענע וועלט, א קשר וואס האט נישט קיין אפהאלט, א קשר וואס ווערט קיינמאל נישט צוריסן, קיינמאל נישט אפגעהאקט, דאס איז דער קשר מיט השי"ת.

אין גן עדן מוז בכלל נישט זיין אז דער מענטש וועט זיצן מיט זיין טאטן אדער מיט זיין זון אדער מיט זיין פעטער וכו', נאר מיט השי"ת. דאס איז דער קשר וואס א מענטש מוז אויפבויען אין זיך אין די וועלט און אויך אין עוה"ב, דער קשר מיט זיין משפחה איז א קשר אבער אין א שיינעם טאג וועט עס ווערן אפגעהאקט. אבער דער קשר מיט השי"ת איז נצח, קיינמאל וועט עס נישט ווערן אפגעהאקט. ווער עס וויל א אמת'ר גוטער פריינד זאל נעמען השי"ת פאר זיין ידיד, און דער גוטער פריינד איז זיין פריינד אין אלע צייטן, סיי אין עוה"ז סיי אין עוה"ב, און ער וועט אים נישט אפלאזן אפילו אויף א מינוט.

לז

אים שפירן נעבן אונז ממש

כל זמן וואס א מענטש איז נישט צוגעבונדן צו השי"ת מיט א ריכטיגין קשר אין א בחינה פון קרבת משפחה וואס מיר האבן אויבן דערמאנט, קען ער נישט ריכטיג שפירן השי"ת אין די קרבה אין די בחינה פון פלאץ, צו שפירן אז השי"ת איז נאנט צו אים מצד מקום און ער שטייט נעבן אים. וואס מער דער מענטש איז מקושר צו השי"ת מער און מער אין זיין פנימיות פון זיין הארץ, קען ער ]פיהלן אין זיין פנימיות מיט א גאנצע קלארקייט אז השי"ת שטייט לעבן אים ממש, יעדע צייט, יעדע מינוט, אין יעדן פלאץ. וואס מער די קרבת הנפש פון מענטש איז גרעסער צו השי"ת, און עס איז טיף טיף מיט זיינע אלע געפילן פון הארצן, אזוי קען ער פיהלן אז השי"ת שטייט נעבן אים. און די זעלבע איז אויך ח"ו פארקערט, וואס ווייניגער מען פילט ה' אין הארץ'ן, אלעס ווייניגער שפירט מען אז ה' איז דא, און אז ער שטייט נעבן מיר און זעט אלעס.

לח

ווילסט לעבן א אויבערפלעכליכער לעבן, אדער מעין עוה"ב

נאכדעם וואס איז אונז נאכמער קלאר געווארן וואס איז דער תכלית פון לעבן, אז דאס איז קרבת ה', און מיר האבן געלערנט ווי אזוי (בערך) זעט אויס א לעבן פון א איד וואס איז צוגעבונדן צו השי"ת, אז די דביקות אין הקב"ה איז נישט סתם עפעס א קליין נקודה אין זיין לעבן, נאר דער גאנצער מהות פון לעבן איז אין גאנג פון התקשרות צו השי"ת, יעצט ליגט אויפן מענטש צו מברר זיין פאר זיך אליין און איבערטראכטן צו וויל ער טאקע לעבן אין אזא וועג, אויף אזא אופן? אדער אפשר איז אים לייכטער צו ממשיך זיין זיין לעבן אין א לעבן פון דמיון, א דמיון וואס זעט אים אויס א רוהיגערער לעבן אן די טירדות [כביכול] פון זוכן השי"ת. יעדער איינער דארף זיך קלאר מאכן צו איז ער באמת אינטרעסירט צו זיין דבוק אין השי"ת זיין גאנצן לעבן. און אויב א מענטש האט מחליט געווען אז ער וויל די וועג, וואויל איז אים!

און אויב ער האט אריינגעטראכט אין זיך, און געזען אין זיין הארץ אז ער וויל נאך נישט, זאל ער מתפלל זיין צו השי"ת ער זאל אים העלפן וועלן דעם אמת'ן לעבן, ער זאל אים העלפן ארויס גיין פון א הפקר'דיגן לעבן, וואס זעט אויס כאילו מען לעבט, און צו וועלן אריינגיין צו א לעבן וואס אויף דעם איז געזאגט געווארן "ואתם הדבקים בה' אלקיכם חיים כולכם היום" (מיר רעדן נאך דערווייל נישט וועגן דעם וועג ווי אזוי צו זיין נאנט און דבוק אין השי"ת, מיר רעדן ערשט קודם וועגן (ענטוויקלען) דעם רצון צו וועלן זיין נאנט און דבוק אין השי"ת).

לט

וואס וועסטו טאן אין גן עדן?

מיר וועלן פראבירן דערנענטערן דעם מענטשן צו דעם, אז ער זאל וועלן זיין קרוב ודבוק להשי"ת.

יעדער איינער פון אונז ווייסט זייער גוט, אז עס וועט קומען א טאג און ער וועט פארלאזן דעם עולם הזה. "סוף כל אדם למיתה". ענדע שטארבט דאך יעדער מענטש. און יעדער וויל דאך באמת נאכן טויט ניצל ווערן פון גהינם און זוכה זיין צו גן-עדן, וואס וועט ער טאן אין גן-עדן? זאגט דער רמח"ל אין מסילת ישרים אז "האדם לא נברא אלא להתענג על ה' ולהנות מזיו שכינתו" א מענטש איז נישט באשאפן געווארן נאר צו דעם תכלית צו האבן דעם תענוג פון די נאנטקייט מיט השי"ת, און נהנה זיין מזיו השכינה, און דאס איז דער עיקר תענוג אין ג"ע. קומט אויס אז אויב א מענטש איז נישט דבוק אין השי"ת באמת אויף די וועלט, איז אויך אין גן עדן האט ער נישט קיין סאך וואס צוטאן, ווייל א אמת'ר גן עדן איז נאר דביקות בה', און אויב א מענטש וויל נישט קיין דביקות בה', וואס וועט ער טאן אין גן עדן? און אויב א מענטש וועט זיך וועלן זאגן אז דא אין עוה"ז וויל ער נהנה זיין פון עוה"ז, און ווען ער וועט ארויסגיין פון די וועלט וועט ער דעמאלס וועלן זיין דבוק אין השי"ת. זאל ער וויסן אז דאס איז מחשבות פון נארישקייט, ווייל די ספה"ק האבן שוין געשריבן אז וואו א מענטש און זיינע מחשבות זענען קבוע, איינגעוואוינט אין עוה"ז, פונקט אזוי וועט זיין מיט אים אין עוה"ב. קומט אויס אז אויב אין די וועלט זענען די מחשבות און הארץ נישט דבוק אין ה', נאר די קאפ איז אנגעפילט מיט גאר אנדערע זאכן, אזוי ממש וועט עס זיין אין עוה"ב. און אפילו ער וועט דארט זוכן דעם (תענוג) פון דעם דביקות אין ה', וועט ער נישט קענען ווייל ער וועט מיט געוואלד, מיט נישט זיין אייגענעם ווילן, שוין מוזן זיין צוגעבונדן צו דעם וואס ער איז געווען צוגעבונדן אין עוה"ז.

ווייל א מענטש קען זיך נישט איינטליין די זאכן, דא אין עוה"ז נישט זיין צוגעבונדן צו השי"ת, און אין עוה"ב יא, נאר אדער אויך דא אין עוה"ז דביקות בה' און אזוי אויך אין עוה"ב, אדער ביידע נישט ח"ו ח"ו (אודאי איז דא א תיקון פאר א מענטש אויב ער האט נישט אנגעפילט ריכטיג זיין לעבן ואכמ"ל). קומט אויס אז א מענטש מוז פארשטיין אז אויב דא אויף די וועלט איז ער נישט דבוק בבורא, וועט אויך מוזן זיין אז ער וועט נישט זיין דבוק בבורא עולם דארט אין גן עדן, און אויב אזוי וואס וועט ער טאן דארט (אין דעם אייביגער לאנגער לעבן?). א מענטש זאל אסאך אריינטראכטן און זיך מתבונן זיין, אז ער פארלירט זיין נצחיות דורכדעם וואס ער איז נישט דבוק דא אין השי"ת.

דער עוה"ב ווערט אנגערופן "עולם שכולו טוב", א וועלט וואס דארט איז נאר דא גוטס. וואספארא סארט גוטס איז דארטן דא? שרייבט דער רמח"ל "קרבת אלקים, נאר דאס איז גוט, אויסער דעם וואס מענטשן טראכטן אז עס איז גוט, איז נאר א פאלשע נארישקייט און א גרויסן טעות". דאס מוז אונז זיין קלאר, אז עס איז נישטא קיין אנדער גוטס, נאר קרבת ה'. אויב א מענטש איז דא נישט קרוב ודבוק בה', האט ער נישט קיין שייכות לעולם שכולו טוב. קומט אויס אז עס איז א "מוז", א הכרח, אז כדי צו זוכה זיין צו גוטס אין עוה"ב צו קרבת ה' לי טוב, בהכרח מוז זיין אז אויך אין די וועלט זאל דער מענטש לעבן מיט דעם סארט טוב, וואס מיינט קרבת אלקים לי טוב.

מ

א משל וועגן דעם

און אזוי ווי אין עוה"ז אין מסחר טוט מען חאטש איין מאל א יאר א חשבון, און מען פארמאכט די געשעפט, און מען איז בודק וואס האט זיך פארקויפט וואס נישט וכו'. אזוי ממש מוז דער מענטש מאכן זיין אייגענעם חשבון, נישט א חשבון פון ¼ שעה ½ שעה 1 שעה נאר זיך גיבן א שטעל אפ זיין גאנצער הלוך ילך, און בודק זיין צו וויל איך זיין קרוב ודבוק לבורא עולם, אדער נישט? און אויב איך וויל יא צו גייך איך אין די ריכטיגע וועג וואס דערנענטערט מיר צו השי"ת א אמת'ע קרבה וואס מען שפירט קלאר ווי מיר האבן אויבן געלערנט. אדער דאס איז נאר א וועג פון לימוד התורה מיטן שכל, און קיום המצוות מיט אביסל התעוררות, אבער די תורה און מצוות ברענגען מיר נישט צו א אמת'ע קרבת ה'.

מען מוז ארוסגיין מיט הכרה ברורה אז מען וויל קרבת ה' אמיתית, וויפל צייט דאס וועט נעמען זאל עס נעמען, אבער ארויסגיין פון דעם (חשבון הנפש) מיט א שטארקער קלארער רצון, אז דער גאנצער לעבן איז קרבת ה' און דביקות בה'.

און ערשט יעצט איז זיין ארבעט זוכן, טראכטן, קלאר מאכן, די ריכטיגע וועג ווי אזוי איז מען זוכה צו קרבת ה'. אבער קודם זיין קלאר אז דאס איז דער גאנצער פנימיות פון לעבן, קרבת ה' און דביקות בה'.

מא

דער טעות אז קרבת ה' קומט אליין

און ערשט נאכדעם וואס אים קלאר געווארן כנ"ל, און א מענטש הייבט אן צו שפירן א אמת'ר רצון צו לעבן אויף אזא אופן, יעצט איז די צייט צו זיך מתבונן זיין וואס איז די וועג וואס ברענגט דעם מענטש צו זוכה זיין צו אזא סארט לעבן.

א מענטש קען מיינען אז וויבאלד ער איז שקוע בלימוד התורה און קיום המצוות, בהכרח אז עס וועט קומען א טאג פלוצלונג און ער וועט אנהייבן שפירן קרבת אלקים אין הארץ. אבער דאס איז א גרויסער טעות וואס אסאך זענען אין דעם אריינגעפאלן, מיינענדיג אז קרבת ה' פאלט אריין אין הארץ פון אמענטש וואס לערנט תורה און איז מקיים די מצוות, אבער באמת איז עס נישט אזוי.

מב

ריקנים שבהם

די חז"ל האבן דאך שוין געזאגט "אפילו ריקנין שבהם מלאים מצוות כרמון", אפילו די ליידיגע אידן זענען פיהל מיט מצוות. און עס איז באוואוסט די קשיא פארוואס ווערט ער אנגערופן ריק - ליידיג, זיי זענען דאך בכלל נישט ליידיג, וויבאלד זיי זענען פיהל מיט מצוות ווי א רימון? האט געענפערט אויף דעם איינע פון די צדיקים א הערליכער תירוץ, אז עס קען זיין א מענטש האט פיהל מיט מצוות ת"ת חסד וכו' וכו', אבער ער איז נאך אלס אין גדר פון ריק, דאס אלעס פאר וואס? א רימון האט אין זיך פיהל קערעלעך, אבער יעדע איינע שטייט פאר זיך אליין, נישט ווי א עפל, באר, וואס איז איין שטיק, נאר יעדע קליין קערל איז אליין פאר זיך, אזוי איז דער מענטש וואס טוט די מצות, א מענטש קען לערנען און מקיים זיין פיהל מצות, אבער אלעס איז א בחינה פון ריק, ליידיג, ווייל אלעס איז נפרד, צוטיילט איינער פון צווייטן, און עס איז נישט דא א אמת'ר חיבור פון איין מצוה און די אנדערע.

די תורה און מצוות דארפן זיין א מקשה אחת, איין שטיק, אחן א מהלך פון א בנין, און נישט תורה און מצוות וואס זענען ח"ו אפגעשיידט. א מענטש קען עוסק זיין אין תורה כל ימיו, און מקיים זיין אסאך מצוות, און ער איז אלס אין א מהלך פון ריקנין שבהם, ליידיג, ער האט נישט זוכה געווען צו די אינעווייניגסטע נקודה וואס איז מאחד די תורה און מצוות, וואס מאכט עס פאר איין זאך, - דביקות בה'!!

די תורה דארף זיין אין א וועג פון קודשא בריך הוא ואורייתא וישראל חד הוא, איין קשר, איין זאך. און דורך די תורה דארף דער מענטש זיין דבוק אין השי"ת. די מצוות זענען מלשון צוותא, חיבור מיט השי"ת. קומט אויס אז סיי די תורה און סיי די מצוות האבן איין תכלית, קרבת ה' און דביקות בה'. אויב דער תכלית ווערט מקוים, קומט אויס אז די גאנצע תורה און אלע מצוות זענען געבונדן איינס צום צווייטן, און אלעס ברענגט אים צו איין איינציגער תכלית. אבער אויב די תורה און מצוות ברענגען נישט דעם מענטש צו קרבת ה', איז נישטא די נקודה וואס מאכט פון די גאנצע תורה און מצוות איינס, און ח"ו זיינע תורה און מצוות זענען בחינת נפרדים, צוטיילט.

ווען די הארץ פון א מענטש איז ליידיג פון בורא עולם, און עס איז נישטא דער "ושכנתי בתוכם", ער שפירט נישט דעם אויבערשטן אין זיין הארץ, פעלט אויב אזוי די נקודת האחדות, עס איז דא תורה עס איז דא מצוות, אבער עס איז נישטא א הארץ צום טאטן אין הימל, עס איז נישטא די פנימיות'דיגע נקודה אין הארץ פון דעם דביקות.

יעדער מענטש און מענטש מוז מאכן זיין חשבון הנפש און בודק זיין אויב דער מהלך פון זיין לעבן, ביי תורה און מצוות וכו' וכו' זענען אין א מהלך וואס וועט מיר ברענגען צו דביקות אמיתי שפירן מרגיש זיין השי"ת, אדער אפשר זענען ח"ו מיינע מעשים אין א מהלך פון ריקנין שבהם, ליידיגע מצוות וואס עס פעלט אין זיי די נקודת האחדות הפנימית.

מג

גוט בודק זיין זיינע וועגן

מען דארף זייער זהיר זיין אין די נקודה. אסאך מיינען און זיי זענען זיכער אז זייער דרך איז די ריכטיגע וועג, און אין די וועג וואס זיי גייען וועלן זיי במשך פון די יארן זוכה זיין צו קרבת ה'.

אבער עס איז נישט אלעמאל אמת. אמאל זוכט דער מענטש זיך צו בארוהיגן אז מן הסתם מיט די יארן וועט ער אנקומען צו קירבת ה', ער זוכט א תירוץ כדי זיך צו קענען ארויסדרייען פון די אמת'ערע ערנסטערע וועג, און עס איז אים גרינגער צו טראכטן אז זיין וועג איז די ריכטיגע און וועט אים סוף סוף ברענגען צו א אמת'ער געפיהל פון נאנטקייט צום אויבערשטן.

וואס וועט דער מענטש טאן אויב אין די ענדע פון זיין לעבן וועט אים קלאר געווארן אז זיין דרך איז נישט ריכטיג, און ער האט נישט זוכה געווען אז ער זאל אנקומען צו דעם אמת? דעמאלס וועט שוין זיין צו שפעט, און עס וועט אים שוין זיין שווער צוריק דרייען דעם רעדל און פראבירן לעבן א לעבן פון דאסניי אין א אנדער צורת חיים.

און אודאי איז שווער צו מוכיח זיין און אויפוויזן דעם מענטש אז זיין וועג וואס ער גייט וועט אים נישט ברענגען צו קרבת ה', (און אודאי אז עס איז דא פרשידענע גוטע וועגן וואס ברענגט יא, מיר רעדן יעצט וועגן די וואס בלאנדז'ען און גייען נישט אויף די ריכטיגע דרכים). און דערפאר דארף יעדער מענטש זיך גוט בודק זיין, און זיך זייער חושד זיין טאמער איז זיין וועג נישט די ריכטיגע, און ער זאל זיך נישט פארלאזן אז אסאך מענטשן גייען אין די וועג וכו' וכו', און זיי האבן מצליח געווען. ווייל מען דארף מברר זיין פון דער נאנט יעדן וועג וואס מען מיינט אז עס איז גוט, פון א מענטש א בעל השגה, און זיך נישט פארלאזן אויף דאס וועס מען הערט סתם פון דא און פון דארט. נאר יעדער מענטש מוז נאכקוקן זיינע וועגן מיט א זייער שטארקע טיפקייט, און זיך מתחנן זיין זייער זייער בעטן דעם באשעפער, ער זאל אים העלפן און אים מכוון זיין צום אמת, ער זאל זוכה זיין צום ריכטיגן וועג וואס זאל אים דערנענטערן צו השי"ת.

 און אפילו זיין וועג איז שוין טאקע יא אמת, דארף מען מתפלל זיין ער זאל צו דעם זוכה זיין און פארשטיין ווי עס דארף צו זיין, ווייל אסאך מאל איז די וועג טאקע ריכטיג, אבער דער מענטש פארשטייט עס נישט. סוף דבר דער מענטש זאל זיך אויסקלייבן א ריכטיגע וועג עס זאל אים ברענגען צו דביקות בה', און ער זאל זייער שטארק בעטן השי"ת אז מען זאל אים העלפן צוקומען צו די פאסיגע וועג עס זאל אים ברענגען צום אמת.

* * *

אמונה - שיש בורא עולם

מד

נאכדעם וואס מיר האבן שוין מברר געווען אז דער תכלית און דער חוב פון דעם מענטש איז נאר דביקות בה' און קירבת ה', און דערפאר דארף דאס זיין זיין גאנצע שטרעבונג. יעצט וועלן מיר פראבירן מסביר זיין דעם דרך חיים, ווי אזוי דער מענטש זאל לעבן אויף די וועלט אין עוה"ז אין א ריכטיגן אופן, עס זאל אים ברענגען צו א מצב פון קרבת ה' און דביקות בה'.

מיר וועלן שרייבן פשוט'ע זאכן, וואס פון גרויס פשטות זעט עס אויס דעם מענטש אז ער ווייסט זיי שוין וכו' וכו', אבער ווער עס פארשטייט די פנימיות פון עבודת ה', ווייסט אויך אז די גאנצע עבודה פון מענטש איז צו הארעווען דוקא אויף פשוט'ע באוואוסטע זאכן. ווי דער רמח"ל זאגט אין מסילת ישרים, "וכמה דפשוט מעליא טפי" - וואס פשוט'ער איז בעסער.

די ריכטיגע נקודה וואס מען מוז געדענקען במשך די גאנצע צייט איז, אז מען דארף אננעמען די זאכן מיטן גאנצן פשטות, און מקיים זיין בפשטות. וואס מער מען איז עס מקיים מיט פשטות,אלס נענטער איז מען צום אמת און צו הקב"ה. און וואס מער דער מענטש וועט עס ניצן מיט זיין קאפ, מיט אלע שכל'דיגע חשבונות און צופיהל אריינטראכטן אין יעדע זאך, אזוי דערווייטערט ער זיך ח"ו פון דעם אמת און פון הקב"ה. מען דארף פארשטיין אז דער פנימיות'דיגער סוד פון לעבן איז א וועלט פון א פשטות אין נפש. "אלקי נשמה שנתת בי טהורה היא" און אזוי ווי א קינד וואס איז נאך ריין און לויטער, פארשטייט פשוט'ע זאכן, אזוי איז דער נפש, דער פנימיות פון מענטש, די נקודת הטהרה פון אים, דארף נאר, און קען נאר דערהערן פשוטע זאכן. און כדי צו אויפוועקן דעם נקודת האמת אין נפש, וואס איז א ריינער לויטערער אידישער פונק, מוז מען זיך באניצן מיטן כח פון פשטות, דאס איז דער שליסלפונקט אויפן גאנצן וועג וואס מיר וועלן יעצט לערנען.

מה

אויך שומרי תורה דארפן לערנען אמונה

וואס איז די נקודה וואס יעדער מענטש מוז אנהייבן ארבעטן? די הכרה אז עס איז דא א בורא עולם! א פשוט'ע קלארע איינערקעניש אז עס איז דא א בורא עולם. פשוט זעט עס אויס פאר מענטשן אז די ידיעה דארף מען נאר לאזן וויסן פאר מענטשן וואס האבן נאך דערווייל נישט זוכה געווען צו היטן אידישקייט, און צו אזא מענטש איז וויכטיג צו לאזן וויסן און אויפווייזן אז עס איז דא א בורא עולם מיט אלע אופנים און אלע הוכחות, אבער א מענטש וואס איז געהאדעוועט געווארן ביי מאמינים בני מאמינים, וואס היטן זייער שטארק תורה און מצוות, און זייערע אלע טעג זענען זיי איינגעווארצלט און איינגעזונקען אין א וועלט פון תורה און מצוות, וואס דארף מען זיי לאזן וויסן אז עס איז דא א באשעפער וואס פירט די וועלט, צו ווייסן זיי עס נישט??!!, די פשוט'ע מחשבה וואס געפינט זיך ביי א מענטש איז, אז אויף די נקודה אז עס איז דא א באשעפער, דארף מען בכלל נישט ארבעטן, עס איז דאך אזוי פשוט און קלאר. די וועלט פון עבודת ה' הייבט זיך אן אסאך א העכער. אבער דאס איז דער טעות, יעדער מענטש מוז הארעווען אויף די פשוט'סטע נקודה וואס איז נאר דא, שיש בורא לעולם! עס איז דא א באשעפער וואס פירט די וועלט!!

מו

א ביישפיל

אבער די מחשבה פון מענטש  פרעגט נאך אלעס, וואס פעלט מיר אין די אמונה אז עס איז דא א באשעפער? צודען דארף איך לערנען די באהעלטענישן פון די הנהגה, און פילוסופישע זאכן? אבער נישט דאס מיינען מיר! אונז רעדן יעצט פון זייער פשוט'ע אמונה, אמונה אז עס איז דא א באשעפער וואס פירט די וועלט. און כדי צו פארשטיין פארוואס דארף מען ארבעטן אויף דעם וועלן מיר מקדים זיין מיט א משל, וואס וועט אונז געבן א קלארקייט צו די זאך.

א מענטש האט געוואונען א גורל 20 מיליון דולר, דער מענטש וואס האט עס געוואונען, איז זיין גאנצע מחשבה איז נאר אין דעם, ווען ער גייט, ווען ער ליגט, ווען ער שטייט אויף, ער גייט אין גאס טראכט ער פון דעם, ער לייגט זיך שלאפן קלערט ער פון דעם, און עס איז אים זייער שווער צו אפהאקן זיין מחשבה פון די גרויסע גליק וואס איז אים צוגעפאלן, און פון די מחשבה וואס ער זאל יעצט טאן מיט די געלט וכו' וכו'. אבער איינער וואס האט נישט געוואונען, ער האט נאר געהערט דעם נאמען פון דער מענטש וואס האט געוואונען, ער טראכט נישט צופיהל אריין אין דעם.

לאמיר זיך מתבונן זיין אין דעם אונטערשייד פון דעם וואס האט געוואונען, און צווישן דער וואס האט נישט געוואונען. ביידע ווייסן פונקטליך ווער עס האט געוואונען, אבער דער וואס האט געוואונען, זיין גאנצן מוח איז אנגעפילט און צוגעקלעפט צו די מחשבה, משא"כ דער וואס האט נישט געוואונען, ער ווייסט די זעלבע ידיעה ממש, אבער ער איז נישט מקושר און צוגעקלעפט צו די ידיעה, עס נעמט אים נישט ארום, עס כאפט נישט זיין גאנצן הארץ און מחשבה.

פון דעם משל וועלן מיר אביסל בעסער פארשטיין דער נמשל לגבי אמונה. אלע ווייסן מיר אז עס איז דא א בורא עולם, אבער די שאלה איז אויב דאס איז א ידיעה אזוי ווי דער וואס האט געוואונען, אדער א ידיעה אזוי ווי דער מענטש וואס האט נישט געוואונען. דאס מיינט צו זאגן די ידיעה אז עס איז דא א בורא עולם איז א ידיעה וואס פילט אן אלע מחשבות אין מוח און הארץ, אדער עס איז סתם א ידיעה וואס דער מענטש ווייסט עס, אבער ער איז נישט מחובר צו די ידיעה יעדע רגע און יעדע שעה ממש.

פון דעם וועלן מיר פארשטיין אז אונז אלע ווייסן אז עס דא א בורא וואס פירט די וועלט, אבער וויפל טראכטן מיר וועגן דעם?? וויפל זענען מיר צוגעבונדן און צוגעקלעפט צו די מחשבה?? די אמונה אז עס איז דא א בורא עולם דארף לעבן אין מוח אין הארץ יעדע צייט און יעדע שעה פשוט ממש. עס איז נישט נאר א ידיעה כללית וואס נעמט ארום דעם לעבן, נאר דאם דארף זיין דער 'נשמת חיים' יעדע מינוט און יעדע צייט.

מז

שפירן קלאר אז השי"ת איז דא

מיר האבן געשריבן אויבן אז דער תכלית און חוב פון דעם מענטש איז צו זיין דבוק און קרוב צום בורא, און כדי אז א מענטש זאל זיין צוגקלעפט און מחובר צו א זאך, דארף קודם זיין די זאך, אויב דער מהות וואס צו דעם וויל דער מענטש זיין נאנט עקזיסטירט נישט, ווי אזוי וועט א מענטש זיין צוגעקלעפט צו א זאך וואס עקזיסטירט נישט? די זעלבע כדי א מענטש זאל קענען זיין דבוק אין ה', מוז ער קודם מרגיש זיין מיט א שטארקע קלארקייט אז השי"ת איז קיים. אויב א מענטש פארבירט זיך דערנענטערן צו השי"ת נאך פאר א מענטש שפירט אז השי"ת איז קיים, הייסט עס פעלט אים אין די הכרה פון מציאות הבורא, און ממילא אינעווייניג אין זיין הארץ פראבירט ער זיך דערנענטערן צו אזאך וואס ביז דערווייל שפירט נישט זיין הארץ קלאר אז ער איז קיים. און דערפאר איז דער אנהייב עבודה אז יעדער איד און איד זאל קודם אזוי ווי אנטאפן אין הארץ ממש מיט אמונה חושית אז עס איז דא א בורא עולם, און נאכדעם קען ער פראבירן זיך דערנענטערן צו השי"ת.

מח

חכמה בינה דעת

עס איז דא חכמה, בינה, ודעת. חכמה: איז צו וויסן די זאכן וואס עס שטייט פונקטליך. בינה: איז צו פארשטיין גוט גוט די זאכן. דעת: איז א התקשרות צו די זאך, אז זיין גאנצער מענטש איז צוגעבונדן צו די זאך. עס שטייט "ובדעת חדרים ימלאון", דאס מיינט צו זאגן אז די אלע ווינקאלאך פון הארץ איז אנגעפילט מיט די ידיעה, און דער גאנצער מהות איז אוועקגעגעבן פאר די ידיעה, דאס איז א גאנצער שלמות'דיגער דעת. א זאך וואס א מענטש ווייסט עס אבער עס נעמט נישט ארום זיין גאנצע הארץ און מחשבה, דאס איז גאר א קליין חלק פון דעם דעת. א גאנצקייט פון דעת איז נאר ווען א מענטש איז מקושר און צוגעקלעפט צו די ידיעה יעדע מינוט און יעדע שעה מיט אלע זיינע סטרונעס פון הארץ און נפש.

מט

דער חילוק פון חכמה בינה און דעת

מען דארף פארשטיין אז אין די ידיעה אז עס איז דא א בורא עולם, איז דא א בחינה פון חכמה, בינה, דעת. "חכמה" און "בינה" איז ווען א מענטש ווייסט אז עס איז דא א בורא עולם און די זאך איז אים גוט גוט קלאר אז עס קען נישט זיין אנדערש. אבער "דעת" איז ווען די ידיעה אז עס איז דא א בורא עולם איז תופס זיינע אלע מחשבות פון מוח און הארץ. מען דארף פארשטיין אז צו מכיר זיין א זאך מיט א הכרת הנפש וואס איז צוגעבונדן אין נפש, איז נישט גענוג "חכמה ובינה", נאר מען מוז האבן צו דעם דעת.

א זאך וואס איז נאר מיט א השגה פון חכמה און בינה, מוז דאך זיין אז דער נפש שפירט נישט אין זיין גאנצע פנימיות די זאך, ווייל דער כח פון נפש צו מכיר זיין א זאך גוט, זיין צוגעבונדן צו אזאך, איז נאר ווען א מענטש איז זייער שטארק מחובר און מקושר צו דעם. דאס איז א גרויסע יסוד וואס רבותינו ז"ל האבן מגלה געווען. אז א מענטש וואס הכרת בוראו איז נאר אין מדריגה חכמה ובינה, אבער ער טראכט נישט פון דעם אויבערשן א גאנצע צייט, מוז זיין אז אין פנימיות הנפש פעלט אים זייער אסאך פון הכרת הבורא. זי איז קען נישט דעם בורא גענוג, נישט הכרת השכל (וואס דאס איז חכמה בינה) נאר הכרת הלב, הכרת החוש. דער כלל פון די זאך איז, אז א מענטש וואס וויל מכיר זיין באמת אין דעם באשעפער, מוז זייער שטארק זיין אז זיין מחשבה זאל זיין קבוע און מקושר אין בורא עולם, און נאר דעמאלס וועט ער זוכה זיין צו א הכרת הנפש אין דעם אויבערשטן.

נ

האבן א שאיפה צו אים געדענקען

קומט אויס אז ווער עס זוכט דעם אמת מוז קודם קלאר מאכן די אמונה פשוטה אז עס איז דא א באשעפער. די ערשטע נקודה וואס דער מענטש מוז אנהייבן איז, צו מברר זיין און מחליט זיין ביי זיך, אז אין שכל גלייבט ער קלאר אז עס איז דא א באשעפער, אזוי ווי מיר האבן באקומען מסורת אבות (נישט דורך חקירה וואס די גדולים האבן מרחק געווען). נאכדעם וואס ער האט זיך קלאר געמאכט אז אין זיין שכל גלייבט ער אמונה שלימה אז עס איז דא א באשעפער, יעצט איז זיין ארבעט צו לעבן מיט די ידיעה יעדע מינוט און יעדע שעה.

אוודאי איז נישט מעגליך פלוצלונג צו לעבן מיט די ידיעה יעדע מינוט און יעדע צייט, אבער קודם זאל ער האבן א שאיפה צו לעבן מיט דעם זכרון אין הארצן אז עס איז דא א בורא. און למעשה כדי צו צוקומען צום תכלית, דאס ווערט געטאן בהדרגה צוביסלאך, און אזוי ווי מיר וועלן ווייטער ערקלערן ווי אזוי איינצוקויפן די זאכן צוביסלעך און בעז"ה זוכה זיין צו לעבן א גאנצן טאג מיט די מחשבה אין הארץ: "עס איז דא א באשעפער וואס פירט די וועלט".

פאר דער מענטש הייבט אן צו ארבעטן מיט דעם, מוז אים זיין קלאר: אז א מענטש וואס לעבט שטענדיג מיט די מחשבה אין הארץ אז עס איז דא א בורא עולם, און א מענטש וואס לעבט נישט אזוי זענען 2 וועלטן ממש, און זענען אינגאנצן אנדערש איינער פון צווייטן. ווייל דאס איז נישט נאך עפעס א מדרגה, נאר אינגאנצן א אנדער מהות פון לעבן, עס איז גאר א אנדער וועלט. עס איז דא א לעבן צוזאמען מיטן באשעפער, און עס איז דא א דמיונ'דיגער לעבן, כאילו אן דעם אויבערשטן. א מענטש וואס לעבט מיטן בורא עולם גייט ער אריין אין גאר א אנדער וועלט, מען קען עס נישט געבן צו פארשטיין אויפן פאפיר. אבער ווען דו וועסט זוכה זיין צו דעם אי"ה, וועסטו זיך שפירן א אנדער מענטש, אזוי ווי עס שטייט אין רמב"ם הלכות תשובה "איני אותו אדם כלל" איך בין נישט דער זעלבער מענטש.

נא

מיט דעם ווערט ער א אנדער מענטש אינגאנצן

א מענטש וואס לעבט "שטענדיג" מיט די מחשבה אז עס איז דא א בורא עולם, דאס מיינט אז מיט די מחשבה שטייט ער אויף, און מיט די מחשבה וואשט ער זיך די הענט, און מיט די מחשבה בענטשט ער, און מיט די מחשבה גייט ער שלאפן, און מיט די מחשבה לעבט ער ווי לאנג ער לעבט, דער לעבן מיט די (טייערע) מחשבה אליין, אפילו ער וועט נישט זוכה זיין צו ממשיך זיין צו משיג זיין העכער (זאל השי"ת אונז העלפן אז מיר זאלן יא זוכה זיין צו ממשיך זיין העכער) קען די מחשבה אליין איבערדרייען זיין גאנצן לעבן, דער גאנצער צוגאנג פון זיין לעבן וועט זיך איבערדרייען פון איין עק צום צווייטן, א אינערליכע ערנסקייט, און ער וועט לעבן מיט א טיפע פנימיות'דיגע תכלית וואס וועט אים אוועקשטעלן מיט א פעסטקייט און גליקליכקייט, עס איז נישט דער זעלבער מענטש! אויך אנדערע מענטשן וועלן שפירן אז עפעס איז דער מענטש נישט דער זעלבער.

דער מענטש דארף פארשטיין און עס ארייננעמען גוט אין הארצן, אז דער פשוט'ער בסיס וואס ווערט געפאדערט פון יעדן איד - צו א מאן צו א פרוי, עס איז גארנישט קיין שום חילוק - ווערט געפאדערט אז די צורה און אויפפירונג פון לעבן זאל זיין מיט השי"ת אין מוח און הארץ. אין א פארעם וואס דער מענטש לעבט מיט השי"ת, עסט מיט השי"ת, גייט שלאפן מיט השי"ת וכו' וכו', דער גאנצער לעבן זאל זיין מיט א מחשבה וועגן השי"ת, און כדי דאס צו דערגרייכן דארף מען נישט זיין קיין גאון, און נישט עפעס א ספעציעלער בעל כשרון, עס איז גענוג פארדעם א פינטעלע אמת אין הארץ צו זוכן דעם אמת, און זוכן דעם באשעפער וואס דאס איז דער תכלית אין לעבן. און וויבאלד עס איז באוואוסט און קלאר אז דער תכלית איז נאר מיט השי"ת און ביי השי"ת, די נאנטקייט און דעם צוגעבונדקייט צו אים, דערפאר איז די ערשטע מחשבה וואס ער דארף הארעווען אויף דעם איז צו געדענקען בכל עת ובכל שעה אז עס איז דא א בורא עולם.

נב

וואספארא טייערער אוצר דאס איז, צו לעבן מיט אים

עס איז נישט מעגליך אויסצודריקן מיטן מויל וואספארן טייערן וואונדערליכער אוצר איז די ידיעה פון טראכטן פון השי"ת. אלע גאלד און זילבער זענען גארנישט געגליכן צו די טייערקייט פון די ידיעה. עס איז א אוצר וואס האט נישט קיין גלייכן, דאס איז א אוצר וואס האט א כח צוברענגען דעם מענטש צו זיין גאנצער שלימות, צו קירבת ה' און דביקות בה'. (דאס מיינט צו זאגן אז די מחשבה ענטוויקלט אין אים א ריכטגע צוגאנג פון קיום תורה און מצות) אויב א מענטש וואלט געוואוסט די גרויסקייט פון דעם אוצר, וואס דאס איז צו גיין מיט א פשטות מיט א מחשבה אז עס איז דא א בורא עולם, און טראכטן פון דעם זייער אסאך, וואלט ער נאכגעלאפן דעם טייערן אוצר פאר יעדן פרייז אויף דער וועלט, און אפגעלאזט אלע מיני עולם הזה'דיגע זאכן מיט זיינע הבלים, און זיך מדבק געווען זייער שטארק צו די מחשבה יעדע מינוט (זולת זמן עסק התוה"ק) אבער דער רצון פון השי"ת, אז פאר מען הארוועט נישט זייער שטארק צו קונה זיין די השגה פון נישט וועלן אויפהערן טראכטן פון השי"ת, קען מען נישט שפירן ווי טייער און וואונדערליך איז די עצה, וויפל גליק און פרייד נעמט ארום דעם מענטשן וואס ער האט עס קונה געווען. ווייל דער אויבערשטער וויל מען זאל אים קודם דינען מיט אמונה אן קיין הרגשות מיט געפיהלן, און נאר נאכדעם איז מען זוכה צו 'טעמו וראו כי טוב ה''.

נג

וויפל מ'טוט אין דעם אויף דער וועלט אזוי איז מען זוכה אין ג"ע.

דער גאון מוילנא זאגט אז דער גרעסטער צער וואס איז דא פארן נפש איז ווען א מענטש ווערט נפטר, און ערשט יעצט זעט ער וואס ער וואלט געקענט דערגרייכן ווען ער האט נאך געלעבט, און ער האט עס נישט געטאן. אויף דעם איז דער צער פון נפש אומבעשרייבליך. עס איז דא א אונטערשייד הימל צו ערד צווישן אויב דער מענטש וועט קומען אין גן עדן מיט די ידיעה אדער אן די ידיעה (דאס מיינט ער האט מקיים די זאכן און זוכה געווען צו א בחינה פון דעת). דער פלאץ אין גן עדן פאר א מענטש וואס האט געהארוועט צו טראכטן פון השי"ת וואס מער, איז נישט פארצושטעלן. דער מענטש וואס לעבט מיט דעם געדאנק, און ער לעבט אזוי א גאנצע צייט, איז דאך זיין פלאץ אסאך גרעסער, ווייל ער איז דאך נענטער צו השי"ת. דער גאנצער פנימיות'דיגער ענין פון גן - עדן, איז צו זיין נאנט צו השי"ת. און דערפאר וואס א מענטש טראכט מער פון השי"ת און לעבט מיט אים אין אלע באהאלטענישן פון הארץ, אזוי איז זיין פלאץ אין גן-עדן אסאך נענטער צו השי"ת.

די זאכן זענען זייער קלאר און באוואוסט און פשוט פאר די וואס קענען די פנימיות'דקייט פון לעבן, אבער דער יצר הרע גיט דעם מענטש חשק צו לעבן אויבערפלעכליך נאר מיט חיצוניות, כדי דער מענטש זאל נישט כאפן און פארשטיין די גרויסקייט און טיפקייט און טייערקייט און זיסקייט און פראכט פון די עצה צו לעבן מיט השי"ת יעדע מינוט און יעדע שעה ממש. וואס מער די ידיעה אז עס איז איז דא א בורא עולם וועט אריין דרינגען אין נבכי הנפש אין אלע חלקים פון אונזער פנימיות'דיגער נפש, וואס מער טיפער און טיפער און עס וועט אנפילן אונזער הארץ, אזוי וואקסט און ווערט גרעסער די נאנטקייט צו השי"ת, סיי אויף די וועלט און סיי אויף יענע וועלט, און ער וועט זוכה זיין צו זיין נענטער און נענטער צו השי"ת לנצח נצחים. און פאר קערט ח"ו וואס מער א מענטש איז ווייט אין די פנימיות פון זיין הארץ פון דעם קשר אין הארצן מיט השי"ת, אודאי וועט ער באקומען שכר אויף די אלע גוטע מעשים וואס ער האט גיטאן, אבער ער ווערט אן דעם עיקר עומק השכר וואס דאס איז להתענג על ה'. מען דארף פארשטיין אז דאס איז די גאנצע נקודה פון לעבן, צו זיין מקושר און דבוק צו השי"ת בכל מצפוני הלב מיט אלע געפילן פון הארץ, דורך לימוד התורה און קיום המצות.

נד

דע לפני מי אתה עמל

וויפל עס זעט אויס אז די פשוט'ע נקודה (צו געדענקען שטענדיג דעם אויבערשטן) איז נישטא קיין קלארערע זאך פון דעם, אזוי אבער איז די ווייטקייט פון דעם מענטשן פון דעם זייער גרויס. א מענטש קען לערנען רוב שעות פון טאג און נאכלויפן אן א שיעור מעשים פון חסד, און מקיים זיין אלע מצות קלה כחמורה, און מיט דעם אלעס טראכט דער מענטש כמעט נישט פון השי"ת, ער געדענקט נישט מיט וועמען ער האט דא צוטאן. און דער חזון איש האט שוין געשריבן א בריוו פון הדרכה, און צום סוף שרייבט ער "דער עיקר איז צו געדענקען פארוועמען דו הארוועסט". א מענטש קען זיין א עמל בתורה ובמצוות, און ער האט א קלארע וועג, מיט מסודר'דיגע הדרכות, אבער ווען ער געדעקנט נישט פארוועמען ער טוט, פעלט אים דער עיקר.

נה

א ביישפיל

דער מענטש זאגט צו זיך, צודען געדענק איך נישט וועמען איך דין, א ודאי געדענק איך, עס איז מיר קלאר מיט די גאנצע קלארקייט אז איך דין השי"ת? כדי צו פארשטיין וואס איז דער טעות וועלן מיר עס געבן פארשטיין מיט א משל: א מענטש זיצט ביים טיש און עס ליגט פאר אים מאכלים, פלייש, קארטאפל, רייז וכדו', ער זעט די מאכלים, אבער אין די מינוט וואס ער וויל גיין עסן, זאגט מען א